9 - الإشارات والتنبيهات كه در ان مغز نغز فلسفه را گويا آن چنان كه خود مىانديشيده است آورده ودر ان به رياضى نپرداخته ودر پايان آن شايد براي نخستين بار از پاره‌اى از مسائل عرفانى بروش منطقي وبرهان عقلي كاوش كرده است ( ديباچهء من بر مناقب الصوفية ) بر اين دفتر چندين گزارش نوشته‌اند ( مهدوى 27 - گواشن 72 - قنواتى 3 و 239 ) كه من در فهرست كتابخانهء دانشكدهء إلهيات تهران ( 1 : 472 - 477 ) بسيارى از آنها را برشمرده‌ام وهمين گزارشها خود نشان دهندهء ارزش اين دفتر است . گزارش فارسي إشارات دوبار چاپ شده است . ابن العبري آن را به سريانى برگردانده است چنان كه گواشن در ترجمهء فرانسوى آن ( ص 72 ) ياد مىكند . در كتابخانهء آمبروزيانا در ميلان گزارش گمنامى است بر إشارات ابن سينا جز گزارش گمنام ديگر آن كه در مجلس تهران است ومن دربارهء آن در كتابدارى نهم ( ص 315 ) سخن گفته‌ام . چند دانشمند از نگارش إشارات ابن سينا پيروى كرده‌اند يكى از آنها امام رازي است كه لباب الإشارات دارد كه دو بار چاپ شده است دومى آن در تهران ، ديگرى جمال الدين علي بن سليمان بحراني گزارندهء قصيدهء نفسيهء ابن سينا ونگارنده الخير في شرح ديباچه رساله الطير است كه إشارات دارد وشاگردش ابن ميثم بحراني درگذشتهء 679 بر ان گزارش دارد ( ذريعة 13 : 91 - اعلام الشيعة 7 : 105 ) وآن بنام غياث الملة والدين السيد الاجل است ( دانشگاه 10 / 5398 - إلهيات مشهد 2 : 87 ) شرح همين إشارات از ابن ميثم در إلهيات مشهد ( 2 : 88 ) ودانشگاه ( 11 / 5398 ) هست . در ذريعة ( 2 : 96 ) از إشارات الواصلين على علوم العميان وتنبيهات أهل العيان من أرباب البيان ( نسخهء نوشتهء 685 ) ياد شده است با آغازى ديگر كه گويا از همين بحراني باشد . ديگرى غياث الدين منصور دشتكى درگذشتهء 948 كه إشارات لطايف الإشارات دارد ( مجلس 2 : 366 ش 9 / 611 - دانشگاه 1 / 3134 و 8 / 7705 - ملك ص 34 ش 1641 ) در ديباچهء آن نام دشتكى همچون نگارندهء آن هست وآن ردى است بر دوانى . در ذريعة ( 2 : 96 ) به نام الإشارات والتلويحات از دشتكى بر مىخوريم ولى اين عبارت از آغاز التجريد اوست كه در آستان رضوى هست ( 4 : 38 - ذريعة 3 :