7 - نفس أرسطو ، دربارهء آن مىتوان به ترجمه‌هاى تريكو Tricot وبارليوتين Barliotin وديباچهء اهوانى بر نفس ابن رشد نگريست . أرسطو در اجزاء الحيوان ( 641 a 14 - 641 b 10 I , 1 ) پيوستگى طبيعي ونفس را روشن ساخته وگفته كه نفس چون از ان زنده‌ها است بايد طبيعي دان از آن سخن بدارد چه نفس جزوى از طبيعي است گزارندگان نفس أرسطو : 1 - اريستو كلس كه در مسألهء عقل ياد شدهء در كتاب نفس أرسطو آنچه را كه دشوار بود حل كرده وپاسخ گفته وإسكندر شاگردش آنها را ازو گرفته وآورده است ( نفس اهوانى ص 28 ) 2 - ثئوفرستوس شاگرد أرسطو . 3 - إسكندر افروديسى شاگرد اريستو كلس كه بگفتهء ابن رشد از بزرگترين گزارندگان أرسطو است . أو رساله‌اى در عقل هم دارد كه بدوي چاپ كرده ودر أسفار شيرازي هم آن را مىبينيم . 4 - ثامستيوس كه گزارش گزيدهء أو كامل است . 5 - سمپليكيوس كه گزارشى دارد . 6 - الومپيودوروس تفسيري به سريانى بر آن نوشته است . 6 - سوفنياس Sophonias را هم گزيده‌ايست بر ان . 7 - 9 آلبرتوس ماگنوس وتوماس آكوئيناس كه هر دو رسالهء عقل دارند وزارابلا Zarahbella نيز بر ان گزارشى دارد نفس را حنين از يوناني به سريانى درآورد وإسحاق درگذشتهء 298 آن را عربى كرد واز خود إسحاق هم گزيده‌اى از ان در دست هست كه أفضل الدين كاشاني آن را به فارسي برگردانده است . ابن بطريق دربارهء ان جوامع دارد ( ديباچهء اهوانى ص 125 ) كندى وفارابى هم رساله عقل دارند ، ابن سينا وابن رشد ( در سه گزارش خود ) وابن باجه ابن الصائغ وابن هيثم دربارهء نفس كار كرده‌اند ( اهوانى ص 29 و 31 و 39 - مقدمه و 3 متن - مقدمهء بدوي بر نفس ) 8 - أرسطو را دفترى بوده است بنام « پروبلماتا » يا مسائل كه در دفتر كنونى