بسنده پيوستهء با گوهرهاى جزئي با كنار گذاشتن جنسها وكليات بررسى مىشود . گفته شد كه در زتا واتا از گوهر ديدنى بررسى مىشود وآن را با مبادى بنيادى وصورت ومادة مىپيوندد . ولى در لاندا نشان مىدهند كه علتي جنبانندهء شخصي ناگزير است كه باشد ودر ان شتابزده اين شالوده ريخته مىشود كه هستى وگيتى يا طبيعت خود آشكار مىسازند كه جنبانندهء نخستين هست . اين نخستين شالوده‌ايست كه در ان به ژرفى نگريسته نشده است ، ويا اينكه آن گزيدهء انديشه‌ها ايست از فيزيك كه با هستىشناسى متافيزيك پيوستگى دارد . فصلهاى لاندا بهم پيوسته‌اند ودر آغاز فصل ششم از اين پيوند آگاهى داده شده است . بخش دوم آن كه فصلهاى ششم تا دهم باشد بگواهى گزارندگان كهن ونو بسيار سودمند است وبه گمان بونيتس اين بخش را با زتا در گروه متافيزيك نخستين رده به شمار است وأرسطو آن را پايهء متافيزيك خود مىداند وبه گفتهء راس سنگ بنيادين آنست . پس با اينكه در لاندا به آلفا تا تتا به ويژه به زتا بازگشتى نيست فصلهاى ششم تا دهم لاندا همهء متافيزيك را رساتر مىسازد وكم وكاستى آن را برميدارد . آنچه كه بونيتس گفته است كه لاندا نه مانند دفترهاى ديگر متافيزيك كه از فلسفهء نخستين وهستى از آن روى كه هستى است بررسى مىكند ، جز از جنبانندهء نخستين كاوشى ندارد ، وآن هم از كاوشهاى دفترهاى ديگر بيگانه است ؛ درست نيست . ابن رشد در آغاز لام ( ص 1394 - 1045 ) سخنى دارد بسيار ارزنده كه مانا از إسكندر افروديسى گرفته است . بوئيژ دو پاره از آن را در مجلد چهارم ( ص 58 و 59 ) از روى حاشيهء نسخهء ليدن دوباره آورده است : إسكندر مىگويد كه دفتر لازم چنان كه برخى گفته‌اند بازپسين دفترهاى متافيزيك است ودرست هم هست ، چه ديگر دفترها در برخى شكوك وآپوريها وانمود شده ودر برخى ديگر گشوده شده ودر برخى از آنچه بر هستى ناب بار است سخن رفته است . در اين دفتر از مبادى وبنياد هستى ناب وگوهر نخستين كه هستى راستين است ، گفتگو مىشود . واز متافيزيك هم همين را مىخواهند ، چه در دو دفترى كه پس أزين مىآيد تنها از شكست ونقض سخنان آنان كه به صور واعداد مىگرايند ياد