أبو علي سينا

ديباچه 6

النجاة من الغرق في بحر الضلالات

يونانيان نورس بوده واندك اندك پخته گشته ورساتر شده ونخست خطابي بوده سپس فريب وجدل با آن آميخته وآنان نخست به گيتىشناسى وطبيعي مىپرداختند سپس به رياضى آنگاه به الهى ودانش فراسوى گيتى گراييدند . فهرست نگارشهاى أرسطو گذشته از دو فهرست ديوگنس لائرسيوس وهسوخيوس ( هاملين 13 ) فهرستى از پتولموس خنوس اسكندرانى همان كه « بطلميوس غريب » ناميده‌اند در زبان عربى بنام « كتاب بطلميوس الغريب إلى غلس Gallus في سيرة ارسطوطاليس » يا « كتاب اخبار أرسطاطاليس ووفاته ومراتب كتبه » داريم كه ابن نديم ( 307 ) ووقفطى ( 17 و 18 و 35 و 125 و 89 ) وابن أبي أصيبعة ( 1 : 60 ) از آن بهره بردند . متن يوناني آن در دست نيست . نسخهء عربى آن در اياصوفيا به شمارهء 2 / 4833 هست . هاملين در دستگاه أرسطو ( ص 15 ) وپ . مورو P . Moraux در فهرستهاى كهن نگارشهاى أرسطو ( 289 - 309 ) ودورينگ I . Durimg در سرگذشت نامه‌هاى كهن أرسطو وكروست A . H . Chroust در سرگذشت أرسطو ( ص 1 ) از آن سخن داشته‌اند . همهء آنان گويا نسخه عربى را نديده باشند وسرچشمهء آنها همان سخنان ابن نديم وقفطى وابن أبي اصيبعه است . اين فهرست درست مانند « كتاب مراتب قراءة كتب فلاطن وأسماء ما صنفه » است از « ثاون المتعصب لفلاطن » شايد همان « تئون از ميرى اسكندرانى » كه ابن نديم ( 306 ) از آن بهره برده وقفطى ( 268 ) از وى ياد نموده است . ( دائرة المعارف اسلامى 1 : 433 - اشتاين شنايدر 29 - ابن نديم 307 و 308 و 314 و 315 ترجمهء داج 594 و 525 و 614 و 1075 ) داود ارمنى ( نيمهء دوم سدهء ششم ) كه از گزارندگان أرسطو است وارمنى ويوناني مىدانسته است نيز نگارشهاى أرسطو را رده‌بندى كرده وفهرستى براي ارغنون نوشته است . اين دانشمند پس از اندرونيكوس وآدراستوس دست بكار نگارش فهرست زده است ( معارف 1 : 122 ) آموزشگاهى كه أرسطو براي پيروان خود بنام رهروان يا المشاءون باز كرده