عمر الخيام النيشابوري ( مترجم : قاسم انصاري )
11
رسالة جواباً لثلاث رسائل ( دورساله فلسفى )
واشعار امراء وشعراء كه مشهور بوده ، انتخاب كرد ومجموعهيى ساخت ، چنان كه از تمام مصنوعات ولطايف بدايع كه رشيد الدّين ( وطواط ) در حدائق السّحر ياد كرده . . . هم بدان صفت بابى موضوع كرده » « واين لطايف را « مؤنس الأحرار في دقايق الاشعار » نام كرده شد » « در روز پنجشنبه اوّل ربيع الآخر سنهء اثنى وسبعمائة ( 702 ) » . نزديك به چهل سال بعد ، يعنى در 741 هجرى قمري ، پختهخوارى به اسم « محمّد بن بدر جاجرمى » ، لا بد به هنگامى كه كلامي به دار باقي شتافته بوده ( واز بيشرمى شايد حتّى به هنگام زنده بودن كلامي ) ، همان مجموعه را با برداشتن نام واشعار كلامي ، وگذاشتن نام واشعار خود به جاى آنها ، به نام خود ، رونويسى كرد : « در هفتصد وچل بود ويك اندر رمضان * مهر اندر حوت وماه اندر سرطان بر دست محمّد بن بدر شاعر * مجموعهء تمام شد به فضل يزدان » ! اين محمّد بن بدر جاجرمى آن قدر معلومات وسواد وتوانايى وذوق نداشته كه خود مقدّمهيى بر تأليف مسروقه بنويسد . همان مقدّمهء كلامي را با تغيير يكى دو كلمه ( بيوجه ) رونويسى كرد : كلامي سپاس وستايش بينهايت پادشاهى را كه صفتي از صفات كمالش جود است وحمد وثناى بيعنايت جاجرمى سپاس وستايش بينهايت پادشاهى را كه صفتي از صفات كمالش جود است وحمد وثناى بيعنايت