مقدمهء مصحّح « 1 » شمس الدين شهرزورى شارح « حكمة الاشراق » سير تطور انديشه ومكتبهاى فلسفي در إيران از قرن هفتم تا يازدهم هجرى كمتر شناخته شده است . بيقين يكى از علل اساسى اين أمر آن است كه أكثر متون فارسي وعربى مربوط به تاريخ فلسفه در إيران متعلق به اين دوران هنوز چاپ نشده‌اند وبدين سبب دسترسى به آنها كار ساده‌اى نيست . از جمله متون فلسفي قرن هفتم ، كتاب « شرح حكمة الاشراق » اثر پر ارزش ، جامع ، ومفصل شمس الدين محمد بن محمود شهرزورى ( م . بعد از 687 ه . ق . ) است . در نظر نگارندهء اين سطور ، كتاب مذكور يكى از شاهكارهاى فلسفي قرن هفتم است ، ونه تنها شرح جامعيست بر كتاب « حكمة الاشراق » بلكه در فلسفهء تطبيقي كم نظير است ، چون شارح به هنگام شرح آراء ، قواعد ، ومباني فلسفهء اشراقي ، نظريات نظام‌هاى ديگر فلسفي را - في المثل ، مشائى ، فيثاغورسى ، افلاطونى - به تفصيل مورد تحليل قرار مىدهد . در اين مقدمه ابتدأ سخنى چند در بارهء شهرزورى خواهيم گفت ؛ أصول روش فلسفي نظام اشراقي را ، كه شهرزورى آن را در مقايسه با فلسفهء مشائى « النظام الأتمّ » ناميده است ، بيان نموده ؛ ونقش حكماى متألّهه را در مدينهء فاضله بررسى خواهيم كرد ؛ سپس به ذكر رؤوس مطالب كتاب « الشجرة الإلهية في علوم الحقائق الربّانية » ، أثر ديگرى از شهرزورى ، خواهيم پرداخت ؛ ودر پايان نسخ مورد استفاده در تصحيح كتاب « شرح حكمة الاشراق » را معرفى خواهيم نمود . فلسفه در دنياي اسلام به ابن رشد ختم نمىشود ، وبه خصوص در إيران جريانات پوياى فلسفي تا زمان حال ادامه دارد ، اما بسيارى از مورخين فلسفه وتمام مستشرقين ، به استثناى هانرى كربن ، توجهى به انديشه‌هاى

--> ( 1 ) برخى از مطالب اين « مقدمه » قبلا در كتب ومقالات اين جانب در نشريات علمي به چاپ رسيده‌اند ، ودر اينجا با تغييراتى جديد از دستچينى از آن مطالب استفاده شده است ، مقالات عبارتند از : « مشاهده ، روش اشراق ، وزبان شعر : بحثي پيرامون نظام فلسفهء اشراق شهاب الدين سهروردى » ، إيران نامه ، سال هشتم ، شمارهء يكم ، زمستان 1368 ، صص 81 إلى 94 ؛ « معرفى وبررسى نسخهء خطى شجرهء الهيّه أثر فلسفي شمس الدين محمد شهرزورى » ، ايران‌شناسى ، سال دوم ، شمارهء 1 ، بهار 1369 ، صص 89 إلى 108 ؛ « سهروردى وسياست » ، إيران نامه ، سال نهم ، شمارهء 3 ، تابستان 1370 ، صص 396 إلى 410 .