شمس الدين الشهرزوري

مقدمه 30

رسائل الشجرة الإلهية في علوم الحقائق الربانية

اخوان الصفا نقل كرده وشرح داده است ومهم‌ترين مأخذ أو ظاهرا أبو بكر بن وحشيه ونيز اخوان الصفا است كه در همان مبحث به نام هر دو تصريح كرده است . متأسفانه مصحح جز به رسائل اخوان الصفا دسترسى نداشت ومتون مغشوش اين بخش را با آن رسائل مقابله وتصحيح كرده است كه البتة به صحت آن اطمينان حاصل نيست زيرا رسائل نيز در اين بخش مغشوش وداراى اشكال هستند . در فصل چهاردهم ، در معرفت كيفيت حال نفوس بعد از مفارقت از بدن مىگويد در اين معنى اختلاف شديد پديد آمده است : 1 - يك قول اين است كه تمام نفوس پس از مرگ مجرد خواهند بود . اين رأى أرسطو وپيروان مشائى اوست كه در عين قول به تجرد تمام نفوس پس از مرگ ، معتقدند نفوس سعداى كامل پس از مفارقت از بدن به عالم عقل محض منتقل مىشوند وأزلا وابدا تا بىنهايت از لذات عقلي بهره خواند برد . أمّا نفوس أشقياء ناقص از أنوار عقلي واشعهء قدسي أزلا وابدا در حجاب خواهند ماند وجهنم ايشان همين است . وبه قولي ، اين گروه از نفوس ، پس از مدتي با زوال آن هيئات پست ، عذاب از آنان برداشته مىشود . 2 - قول ديگر اين است كه بعضي نفوس مجرد وبعضي مادي خواهند ماند . به نظر شهرزورى اين نظر أفاضل حكما وبرترين‌هاى علماى أديان است . اينان در باب ارواحى كه مجرد نشده‌اند به تناسخ معتقدند . 3 - قول كساني است كه مىگويند تمام نفوس به مادة تعلق خواهند داشت . ايشان به تناسخيه معروفند ومعتقدند كه نفوس دائما مادي خواهند ماند ودائما به حيوانات منتقل مىشوند . شهرزورى در باب هر سه نظر به تفصيل بحث كرده است . در اين فصل مهم‌ترين مسأله ، تناسخ است كه شهرزورى به تفصيل مباحث وشقوق مختلف آن را به مراتب بيش از سهروردى در حكمة الإشراق ، مورد بحث قرار داده است ودر اين مبحث از سهروردى ، ابن سينا ورسائل اخوان