شمس الدين الشهرزوري

مقدمه 56

رسائل الشجرة الإلهية في علوم الحقائق الربانية

مباحث كلى در باب اشتراكات واختلافات حيوانات ، اخلاق برخى از حيوانات ، اخلاق پرندگان وبعضي از افعال آنها ، أنواع ماهيها ، مباحث اين فصل را تشكيل داده است . در مجموع ، از 43 حيوان ( خزندگانى چون مار را نيز در اين بخش آورده است ) ، 44 پرنده وچند نوع ما هي در اين فصل بحث كرده است . در باب حيوانات در مواردى اندام‌شناسى ، رفتار شناسى وتا حدى مهاجرت وجهت‌يابى نيز مورد بحث قرار گرفته است . علاوة بر بيان اخلاق حيوانات وادراكات نفساني آنها ، افعال جسماني عجيبى كه خداى متعال به آنها داده است نيز مورد تأكيد قرار گرفته است . ابتدأ به تعريف جامعي از حيوان پرداخته كه عبارت است از جسم نامى ، حساس ، متحرك بالإراده . پس از آن به بيان اشتراك واختلاف حيوانات در أعضاء ، مثل اشتراك أسب والاغ در داشتن سمّ ، اختلاف فيل وشتر در اين‌كه يكى خرطوم دارد وديگرى كوهان ؛ اختلاف واشتراك در اشكال ، مثل اشتراك شتر وزرّافه در درازى گردن ؛ اختلاف واشتراك در خوراك ، در محل سكونت ودر رفتار وبه تعبير أو اخلاق پرداخته است . در تشريح خلق ورفتار ، تعداد قابل توجهى از حيوانات ، علاوة بر توجيه وتعليل رفتار حيوان كه حاكى از ادراك نفساني عجيب ويا فعل جسماني حيرت‌انگيز آن است ، بعضي ويژگيهاى جسماني ( اندام‌شناسى ) ، مدت طول عمر ، چگونگى رفتار با زوج ، عشق وبىوفايى ، غيرت وبىغيرتى نسبت به زوج ، چگونگى آميزش جنسي وتوليد مثل وچگونگى زادن ومردن ، پرورش وتغذيهء فرزند ، قوّت وضعف جنسي وجسماني ، چگونگى رفتار با دشمن ، چگونگى وابزار دفاع از خود ، خواصّ درمانى ، چگونگى معالجهء خود به هنگام بيمارى وأمثال اينها نيز مورد توجه قرار گرفته است . شيوهء تصحيح ونسخ مورد استناد شيوهء تصحيح همان است كه در مقدمهء جلد اوّل توضيح داده شد . نسخه‌هاى مورد استناد نيز همانها است كه در جلد اوّل مورد استناد واقع شد ،