شمس الدين الشهرزوري
مقدمه 51
رسائل الشجرة الإلهية في علوم الحقائق الربانية
بلكه در اين قسم ، فقط به تبيين نفس نباتى پرداخته است . فصل اوّل ، در قواى نباتى در اين فصل پس از تبيين نفس نباتى ، قواى آن مورد بحث واقع شده است كه به ترتيب عبارتاند از : 1 - قوهء غاذيه وخدمتكاران آن ، يعنى جاذبه ، ماسكه ، هاضمه ودافعه ودليل وجود آنها . 2 - قوهء ناميه وفرق بين غاذيه وناميه . 3 - قوهء مولّده ودو فعل مهمّ آن ، يعنى آفريدن تخم وبذر وشكل دادن به آن وديگرى افادهء هيئات مناسب به تخم وبذر از قبيل قوى ومقادير و . . . براي اينكه تخم ، مبدأ شخص ديگرى از همان نوع يا جنس شود . از أسباب مرگ طبيعي نبات نيز در اين فصل بحث شده است . فصل دوم ، در بيان أحوال مختلفي كه به نبات تعلق مىگيرد در اين فصل ، موضوعات مختلفي كه به نوعي به نبات تعلق دارد مورد بحث قرار مىگيرد . مثل اين كه آيا گياه ، حسّ وفهم دارد يا نه ، مذكر ومؤنث دارد يا نه ، مزاج ويا اعضاى اصلى گياه چيست ؟ ، مبادى توليد در تخم گياه كدام وچگونه است ؟ ، كيفيت تغذيهء گياه به چه نحوى است ؟ همچنين برخى حالات گياه - صلابت ورزانت وسبكى واستوارى ساقه وشاخهها وچربى ميوهها وزود ودير ميوه دادن گياهان وفوائد برگ وبزرگى وكوچكى گياهان وتغيير طعم ميوهها - از جملهء اهمّ مباحث اين فصل است . قسم هفتم ، در نفس حيواني اين قسم نيز در دو فصل است : فصل اوّل ، در قواى ظاهر در اين فصل تعريف نفس ، منحصر بودن قواى ظاهري در پنج ، شرح قواى