شمس الدين الشهرزوري
مقدمه 50
رسائل الشجرة الإلهية في علوم الحقائق الربانية
نوع معدن شناخته شده بوده است . با توجه به اعتقاد به تأثير كواكب در زمين ، رنگ هر يك از معادن بر حسب ستارهء متولّى آن توجيه شده است . طبايع مختلف معادن نيز به قواى روحاني مؤثر در آنها منتسب است . فصل دوم ، در كيميا واحكام نجوم است در اين فصل ، ابتدأ در باب اين كه ثمرهء علم ، عمل است وارزش علم وعمل به طور كلى وثمرهء علم طبيعي مطالبى مطرح شده است وسپس در باب كيميا واين كه آيا ممكن است از علم طبيعي به كيميا دست يافت يا نه وهمچنين علم طب كه از متعلّقات علم طبيعي است ونيازهاى علمي يك طبيب كه بايد از علم طبيعي بياموزد بحث شده است . بحث از علم احكام نجوم ومباحث مربوط به آن ، آخرين موضوع مطرح شده در اين فصل است . شهرزورى تأكيد كرده است كه علم احكام نجوم ، هيچ تعلقي به علم طبيعي ندارد وحتى بسيارى از مباحث مطرح شده در آن ، مخالف قواعد علم طبيعي است . وى به اين مطلب اشاره مىكند كه علم احكام نجوم باطل است وحتى نقل مىكند كه فارابى وابن سينا رساله در ردّ آن نوشتهاند ، گرچه آنچه به نام احكام نجوم ، مطرح شده از طريق قياس حاصل نشده ، بلكه يا از طريق تجربه بوده يا از طريق وحى والهام ربّانى ويا از طريق دعا ودرخواست از كواكب بزرگ ، ممكن است حاصل شده باشد . خود أو بر آن است كه تأثير اجرام آسمانى در زمين واتصال بزرگانى چون آدم وشيث وهرمس به ملأ أعلى وعوالم روحاني ، مهمترين مبدأ ومنشأ اين قبيل اطلاعات است . قسم ششم ، در نفوس نباتى است اين قسم در دو فصل است : شهرزورى با اين كه در تبيين فهرست اوليهء طبيعيات ، قسم ششم را نظر در نباتات معرفى كرده است ، اما در عمل از دانش گياهشناسى بحثي نكرده است ،