مباحث اين فصل است . در پايان فصل ، به هر يك از عناصر در ضمن چهار مبحث پرداخته شده است : 1 - دربارهء آتش كه در آن ، دليل وجود آتش ، حرارت آن ، علت يبوست ( خشكى ) آن ، ونيز انكار وجود آتش در نظر برخى واز جمله شيخ اشراق « 1 » ، مورد بحث قرار گرفته است وآخرين مطلب اين است كه آتش خالص ، رنگ ندارد وإلّا مانع آن مىشد كه ما ستارگان را ببينيم . 2 - هوا كه مباحث مختلفي در باب آن مطرح شده است ؛ از جمله اين كه شكل هوا كروى كامل نيست ، هوا به لحاظ وزن ، سبك‌تر وبه لحاظ كيفيت ، گرم‌تر از آب است ، هوا به يك معنا داراى رطوبت است . هوا گرچه شفاف است ، امّا نوعي غلظت وكثافت از روشنى خورشيد وماه دريافت مىكند ولذا در روشنى خورشيد ، هوا را مىبينيم . 3 - در باب آب ، مستدير الشكل بودن آن ، چرايى ميعان آن ، بخار ، تلخى آب درياها ، از جمله مباحث مطرح شده است . 4 - در باب زمين ، كروى بودن آن ، مهم‌ترين موضوعي است كه مورد بحث واقع شده است . فصل دوم ، در بيان مشتركات عناصر چهارگانه است . اين فصل در واقع ، تفصيل برخى از مطالب فصل پيشين است وبه چهار مبحث تقسيم شده است : 1 - طبقات عناصر چهارگانه : بر اين مبنا زمين وهوا داراى چهار طبقه‌اند ؛ آب وآتش داراى يك طبقه . 2 - عناصر قابل كون وفساداند . مهم‌ترين برهان بر اين مدّعا اين است كه آنها به يكديگر منقلب مىشوند وبايد توجه داشت كه انقلاب اين نيست كه يك عنصر به عنصر ديگر منقلب شود ، يعنى عين آن عين ديگرى شود كه از آن به

--> ( 1 ) . شيخ اشراق ، آتش را عنصر مستقل نمىداند .