قسم دوم ، در أجسام بسيط علوي وسفلى است . اين قسم در ضمن دو فصل تبيين شده است . فصل أول ، در اقسام بسائط است . در اين فصل ، حالات عام وكلّى ونيز احكام وأحوال خاصّ أجسام بسيط وسپس هر كدام از عناصر مورد بحث قرار گرفته است . از مجموع مباحث چنين بر مىآيد كه أجسام يا اجرام به‌طور كلى دو دسته‌اند : 1 - بسائط . 2 - مركبات . بسائط نيز دو دسته‌اند : 1 - أفلاك كه أصلا تركيب وشكل نمىپذيرند . 2 - عناصر كه بر بساطت خود باقي نمىمانند وتركيب مىپذيرند وعبارت‌اند از : آتش ، هوا ، آب وخاك . بعضي از عناصر به سختى شكل مىپذيرند ، مثل زمين يا خاك وبرخى به آسانى ، مثل آب . بحث كلّى ديگر در باب عناصر ، وزن آنها است ، به اين معنى كه آنها خفّت وثقل را مىپذيرند ، مثلا آتش خفيف مطلق است وخاك ثقيل مطلق وهوا خفيف غير مطلق است وآب ثقيل غير مطلق . بحث كلّى ديگر اين است كه عناصر ، كيفيات چهارگانهء حرارت وبرودت ( كيفيات فعلى ) ورطوبت ويبوست ( كيفيات انفعالى ) را مىپذيرند وبه اينها « كيفيات أولية » اطلاق مىشود كه بسيطاند وغير قابل تعريف ؛ واز تركيب آنها « كيفيات ثانوية » حاصل مىشود كه تعدادشان بسيار است . مسألهء ديگر اين است كه بسائط ومركبات عنصرى ، خرق والتيام وكون وفساد مىپذيرند ؛ امّا بسائط غير عنصرى ، يعنى محدّد الجهات وأفلاك ، خرق والتيام وكون وفساد نمىپذيرند وبه اين لحاظ ، آنها را « طبيعت پنجم » ناميده‌اند . تبيين اشتراكات واختلافات أفلاك با أجسام عنصرى ، علت انحصار عناصر در آتش ، هوا ، آب وزمين ، كيفيات چهارگانه ، علت انحصار آنها در چهار ، واحكام وحالات آنها ، چرايى بىنياز بودن كيفيات چهارگانه از تعريف ، از ديگر