شمس الدين الشهرزوري
مقدمه 52
رسائل الشجرة الإلهية في علوم الحقائق الربانية
كه مبيّن وجود حالت اعتدالى هر سه قوه با يكديگر است چهارمين أصل از أصول فضائل اخلاقى است . در مقابل فضيلت ، « رذيلت » است كه به صورت « افراط » يا « تفريط » در دو طرف حد وسط قرار دارد . شهرزورى كوشيده است تا فضائل فرعى منشعب از فضائل اصلى يا « أجناس فضائل » را به اختصار تبيين كند ، چنان كه در ضمن آن جايگاه رذيلتها را نيز در شجرهء صفات اخلاقى ، با تعريفى كوتاه ، مبيّن ومشخّص ساخته است . در قسم دوم كه در حكمت منزلي است ، ابتدأ به تعريف وجايگاه منزل در زندگى آدمي پرداخته وروشن كرده است كه منزل يا خانه جايى است كه پنج ركن آن يعنى مرد ، زن ، فرزند ، خدمت كار ، ومواد غذايى وساير لوازم مورد نياز ، در آن جمع باشند ؛ يعنى اجتماع أركان آن بر مبناى مصلحت جمع ، تنظيم واداره شود . در اين تعبير ، خانه سنگ وگل نيست ، كه يك مفهوم والاي معنوي است . در حكمت منزلي ، مرد كه بر أساس اقتصاد آن روزگار ، تهيه غذا وساير نيازمنديهاى خانه را از بيرون ، به عهده داشته ، متولى تدبير كلى خانه است ؛ وزن نگه دارى خانه وسامان دهى داخلي آن را به عهده دارد . با عنايت به أركان منزل ، تدبير مال وغذا ، كه بقاى شخص بدانها وابسته است ، يكى از مسائل حكمت منزلي است ، ومباحثى از قبيل دخل وخرج وحفظ مال وأنواع مشاغل وأصول كلى حاكم بر اقتصاد خانواده وچگونگى كسب درآمد وخرج وحفظ مال از فروعات اين مسأله است . زن يكى ديگر از مسائل حكمت منزلي است ومباحث مختلفي مثل هدف از ازدواج ، مشخصات زن شايسته براي ازدواج ، كيفيت روابط زن ومرد با يكديگر پس از ازدواج ، از متعلقات وفروعات اين مسأله است . از نكات قابل توجه در روابط زن وشوهر آن است كه مرد بايد براي زن « كرامت » قائل شود . كرامت بدين معنى است كه مرد كارى كند كه موجبات محبت زن را فرآهم سازد .