شمس الدين الشهرزوري

مقدمه 45

رسائل الشجرة الإلهية في علوم الحقائق الربانية

تعالى وعقول كه حقايق محض وشخصىاند از تصور وتصديق منطقي ، كه در باب كليات است ، خارجند . پس از بيان تفصيلي مباحث مختلف تصور وتصديق به فلسفه منطق وعلت نياز به آن پرداخته است . جايگاه منطق در ميان علوم كه آيا خادم علوم است يا رئيس آنها وچالش بين فارابى وابن سينا در اين باب واين مطلب كه منطق علم است يا آلت وواسطه ، از ديگر مباحث اين فصل است كه شهرزورى با تبيين نظر ابن سينا وشيخ اشراق در آن داورى كرده است . در فصل سوم ابتدأ به تبيين موضوع منطق كه معقولات ثانيه يا تعبيرى كه شهرزورى با نقل نظر ديگران ، ترجيح داده يعنى « معلومات تصورى وتصديقي » ودر نهايت « موصل تصورى » و « موصل تصديقي » يا « أقوال شارحه » و « حجت » پرداخته است . در اين فصل مجددا مباحثى از تصور وتصديق ورابطه لفظ ومعنى به اختصار بيان شده است . پس از مقدمه ، قسم أول كه بحث از موصل تصورى يا « اكتساب تصورات » است آغاز مىشود : قسم أول در شش فصل است : فصل أول در دلالت ألفاظ ومباحث متعلق به آن است . شهرزورى تقريبا تمام مباحثى را كه در باب دلالات مطرح بوده آورده است . شهرزورى در اين فصل ، خود تعريفى از « دلالت » كرده وسپس به طرح ونقد نظر ابن سينا ، سهروردى ، فخر رازي وخونجى پرداخته است وضمن اشاره به اينكه ابن سينا وسهروردى در دلالات ثلاث به قيد « وساطت وضع » اشاره نكرده‌اند ، با نقد نظر خونجى كه بر اين قيد تأكيد كرده ، مىگويد : « پيروى از بزرگان حكمت از پرداختن به اين قبيل أمور عمر تباه كن بهتر است » با اين حال خود أو به تفصيل به اين قبيل أمور پرداخته است . يكى از مباحث اين فصل ، مهجوريت دلالت التزام در علوم است كه به چه معنى است . فصل دوم در باب مفرد ومركب وأحوال آنهاست . در اين فصل نيز ضمن پرداختن به تمام مباحث مطرح شده در باب مفرد ومركب ، با استفاده از نظر ابن