شمس الدين الشهرزوري
مقدمه 46
رسائل الشجرة الإلهية في علوم الحقائق الربانية
سينا وسهروردى وفخر رازي وديگران ، به تجزيه وتحليل مباحث پرداخته است . شهرزورى در اين فصل پس از تعريف وتوضيح مفرد ومركب ونقد سخن ديگران ، مفرد را از چند جهت تقسيم كرده است : يكبار به اعتبار استقلال وعدم استقلال مفهومي كه به حرف وفعل واسم تقسيم شده است وبار ديگر به لحاظ يا عدم لحاظ نسبت يك لفظ مفرد با لفظ ديگر ، كه گر چه أصل تقسيم وذكر اقسام از ديگران است امّا به احتمال قوى مبناى تقسيم يعنى اعتبار نسبت يا عدم اعتبار آن از شهرزورى است . فصل سوم در باب كلى وجزئي است . شهرزورى در اين فصل نيز به مباحث گوناگون كلى وجزئي پرداخته است . فصل چهارم در باب ماهيت واجزاء آن است . شهرزورى در اين فصل مباحث متعلق به جنس ، فصل ونوع را ، با طرح اشكالات وپاسخها ونقد آنها ، به تفصيل بيان كرده است . فصل پنجم در أمور خارج از ماهيت ، يعنى عرض خاص وعرض عام وساير مسائل متعلق به كليات پنجگانه است وشهرزورى مباحث ومسائل متعلق به آنها را با نقد وبه تفصيل بيان كرده است . فصل ششم در باب تعريف ومباحث متعلق به آن است . شهرزورى در اين فصل نيز با نقل ونقد نظرات ، به تفصيل به موضوع پرداخته است . وى در اين فصل ، بابى تحت عنوان « تنبيه على مواضع الغلط في التعريفات » گشوده وخطاها ومغالطاتى را كه ممكن است از طريق تعريف نادرست صورت پذيرد جمعآورى وتنظيم كرده است كه بسيار مفيد است . شهرزورى در پايان اين فصل به تفصيل به طرح اشكالات فخر رازي بر تعريف ونقد وايرادهاى منطقنويسان عصرش بر آنها پرداخته است . قسم دوم كه در باب موصل تصديقي يا « اكتساب تصديقات » است در شانزده فصل است .