السيد محمد صادق الروحاني

304

توضيح المسائل ( فارسي )

مسأله 1770 - اگر قيمت جنسي كه براي تجارت خريده بالا رود وبه اميد اينكه قيمت آن بالاتر رود ، تا بعد از تمام شدن سال آن را نفروشد وقيمتش پايين آيد تنزل قيمت بعد از تمام شدن شال باشد خمس مقدارى كه بالاتر رفته واجب است در صورتي كه تقصير در أداء خمس كرده باشد والا واجب نيست . مسأله 1771 - اگر غير مال التجارة مالي داشته باشد كه خمسش را داده يا خمس ندارد مثلا ارث به أو رسيده ، چنانچه قيمتش بالا رو د ، مقدارى كه بر قيمتش اضافه شده ، خمس دارد . وهمچنين قيمتش اگر مثلا درختى كه خريده ميوه بياورد ، يا گوسفند چاق شود ، بايد خمس آن را بدهد . مسأله 1772 - اگر باغي احداث كند براي آنكه بعد از بالا رفتن قيمتش بفروشد بايد خمس ميوه ونمو درختها وزيادى قيمت باغ را بدهد ولى اگر قصدش اين باشد كه از ميوه آن استفاده كند ، فقط بايد خمس ميوه ونمو درختها را بدهد . مسأله 1773 - اگر درخت بيد وچنار ومانند اينها را بكارد در هر سال زيادى أو را بايد خمسش را بدهد . وهمچنين اگر مثلا از شاخه هاى آن كه معمولا هر سال مى برند استفاده اى ببرد وبه تنهايى يا با منفعتهاى ديگر كسبش از مخارج سال أو زياد ، در آخر هر سال بايد خمس آن را بدهد . مسأله 1774 - كسى كه چند رشته كسب دارد مثلا اجاره ملك مى گيرد وخريد وفور وزراعت هم مى كند بايد خمس آنچه را در آخر سال از مخارج أو زياد مى آيد بدهد . وچنانچه از يك رشته نفع ببرد واز رشته ديگر ضرر كند وتمام رأس المال يا بعض أو تلف شود چنانچه نفعي كه برده به مقدار ضرر وسرمايه يا كمتر باشد خمس نفعي كه برده واجب نيست ، واگر زيادتر باشد در مقدار زايد بعد از كم كردن مخارج سال - خمس واجب است . مسأله 1775 - خرجهايى را كه انسان براي بدست آوردن فائده مى كند مانند دلالى وحمالى مىتواند جزء مخارج حساب نمايد .