الشيخ الصدوق ( مترجم : پهلوان )

مقدمة المترجم 9

كمال الدين وتمام النعمة ( فارسي )

نام كتاب نام كتاب " كمال الدين و تمام النعمة " از اين آيهء شريفهء قرآن كريم اتحاذ شده كه در آن أمده است : " اليوم أكملت لكم دينكم وأتممت عليكم نعمتى ورضيت لكم الاسلام دينا ( المائده / 3 ) . يعنى امروز دين شما را برايتان كامل ساختم ونعمتم را بر شما تمام كردم و از اسلام به عنوان دين براى شما خشنودم . مفسران اسلامى ذكر كرده اند كه اين آيه در غدير خم و پس از نصب على بن أبى طالب به ولات ، نازل شده است . چنان كه طبرسى مى نويسد : چون اين آيه نازل شد پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله و سلم فرمود : الله اكبر بر أكمال دين وإتمام نعمت و خشنودى پروردگار از رسالت من و ولايت على بن أبي طالب ، وفرمود هر كس را كه من مولاى اويم على نيز مولاى اوست خدايا هركس او را دوست مىدارد دوست بدار و هر كس او را دشمن مى دارد و هر كس او را فرو كذارد فرو كذار ( مجمع البيان 3 / 159 ) . سيوطى از ابن مردويه وخطيب وابن عساكر از ابو هريره نقل مىكند كه چون روز غدير خم يا هجدهم ذى الحجة فرا رسيد پيامبر اكر صلى الله عليه وآله و سلم فرمود : " من كنت مولاه فعلي مولاه " و بعد از آن اين آيه نازل شد : " اليوم اكملت لكم دينكم ( الدر المنثور 6 / 19 ) . و چون كمال دين در ولايت وامامت على عليه السلام است و كمال امامت نيز به وجود مسعود دوازدهمين وصى پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله و سلم تحقق مى يابد از اين رو شيخ صدوق رحمه الله نام كتاب گرانقدر خود را " كمال الدين و تمام النعمة " گذاشت و اين كه بعضى از محدثان نام كتاب را إكمال الدين واتمام النعمه گزارش كرده اند همچون مجلسى ( بحار 1 / 6 ) وشيخ حر عاملى ( امل الآمل 2 / 284 ) ومولا محسن فيض ( نوادر الاخبار 209 تا 305 ) از آن روست كه ارتباط نام كتاب و آيه شريفه ( المائده 3 ) كاملا نمايان باشد وبرخى ديگر از دانشمندان نام كمال الدين و تمام النعمه را ترجيح داده اند همچون ميرداماد ( جذواب 102 و 199 ) و نورى ( مستدرك 3 / 524 ) و بعضى از رجاليان معاصر هر دو نام را محتمل شمرده اند ( الذريعه 18 / 137 و 2 / 283 ) اما از آن رو كه شيخ صدوق در صدد إكمال دين واتمام نعمت نبوده بلكه قصد او اخبار از كمال دين و تمام نعمت است و در بسيارى