علي اكبر محمودي دشتي
119
ادلهء اثبات دعوى ( فارسي )
فقط به وسيله " لعان " مىتوان نفى ولد نمود . ودليل ديگرى پذيرفته نمىشود " ( 1 ) . صحيح نيست چرا كه فقها اماره فراش را تا حد شك وظن معتبر شناخته اند وچنانچه از گفتار پزشك يا شاهدان عيني به نحو اطمينان ثابت شود كه امكان تولد طفل از شوهر منتفى است اماره فراش فاقد اعتبار خواهد بود ولذا صاحب جواهر در كتاب خود در شرح عبارت متن شرايع كه مىگويد : " اگر شوهر فرزند را از خود نفى كند فرزند از أو منتفى نمىشود مگر به وسيله لعان . صاحب جواهر در تعليل گفته فوق مىگويد : " چون فرض آن است كه تولد طفل از شوهر ممكن مىباشد . ومقصود از امكان احتمال مىباشد واين امر در تمام امارات جارى است . چرا كه طبق مباحث گذشته مشخص نموديم حجيت امارات در صورتي است كه علم به خلاف نداشته باشيم " . توافق بر خلاف اماره فراش : بنا به گفته مؤلف الوسيط بعضي از امارات قانوني بر طبق قانون يكى از طرفين دعوى را بر ديگرى ترجيح داده وأو را از مسئوليت اثبات معاف دانسته ومنكر تلقى نموده است . ولى مىتوان با توافق طرفين وقرار داد ، مسئوليت اثبات را از يكى از متخاصمين به ديگرى منتقل نمود ، مگر قانون يا نصى آن را منع كند مثلا اگر ضررى كه از ناحية حيوان به انسان وارد مىشود . طبق أصل كلى شخص زيان ديده عليه نگهبان حيوان اقامه دعوى مىكند ونگهبان بايد اثبات كند كه ضرر از ناحية غير حيوان بوده وسبب ديگرى داشته است . ولى با توافق وقرارداد مىتوان
--> ( 1 ) دكتر سيد حسن امامي ، حقوق مدنى 5 : 165 .