استعمال صحيحى نيست . استعمال اين كلمه در مورد بيان روش و طرز سلوك آن حضرت و منطقى كه عملًا به كار مىبرده و متدى كه در عمل مورد استفاده قرار مىداده است صحيح است . تفاوت سيره با تاريخ از نوع تفاوت جهت قضيهء منطقى است و خود قضيه . سيره جهت سير و عمل است . از اينجا معلوم مىشود كه سير و عمل آن حضرت مانند قضيهء منطقى بر دو قسم است : سير جهتدار و موجهه و سير بىجهت و مطلقه . برخى از كارهاى آن حضرت جهت مخصوص ندارد و مقتضاى شرايط خاص زمانى و مكانى است . در اينجاست كه تأسى ، لزوم بلكه معنى ندارد ، مثل اينكه پيغمبر در كاسهء ساخت مصر يا شام آب مىخورده و يا فلان سبزى را دوست داشته است . ولى بعضى ديگر جهتدار و هدفدار است كه در ميان دو كار يكى را به علت اخلاقى يا اجتماعى و تربيتى خاص انتخاب مىكرده است ، مثل اينكه گرد و حلقه وار با اصحاب مىنشسته است . 25 . سيرهء رسول اكرم مانند خود اسلام يك سيرهء جامع است ، سيرهء شخصى است كه شخصيت همه جانبه دارد . تنها سيرهء يك عالم يا يك عابد يا يك فرمانده يا يك حاكم يا يك رهبر سياسى يا يك رهبر مذهبى يا يك واعظ يا يك معلم يا يك قاضى يا يك فرد عادى يا يك مدير خانواده نيست ، بلكه همهء اينها با هم سيرهء يك پيغمبر به نام پيغمبر اسلام را تشكيل مىدهد ، بلكه سيرهء جامع است . از يك زاويه كه به او نگاه مىكنيم عالمى مىبينيم و از زاويهء ديگر معلمى ، از زاويهء ديگر واعظ و مبلَّغى يا عابدى يا حاكمى يا فرماندهى يا قاضىاى يا مدير خانواده اى يا يك دوست و رفيق با وفا و صفايى اين است كه همهء اينها بايد مجزا از يكديگر [ تدوين شود . ] ( 1 ) 26 . عطف به نمره . . . اشتباه است كه بگوييم كار پاكان را قياس از خود مگير ( البته به مفهوم غلط عاميانه اش ) و هم غلط است كه بگوييم :

--> ( 1 ) [ در نسخهء اصل دستنويس مطلب ناقص است . ]