لهذا « مسلم » فتك نكرد ، امام حسين در دو موقع فرصت ظاهرى را از دست داد ولى فرصت واقعى را حفظ كرد ، رسول خدا به سپاه دستور مىدهد كه پيرمرد و مريض و زن و بچه را متعرض نشويد ، قنات پر نكنيد ، درختها را نكَنيد ، على عليه السلام به فرمانده خود دستور مىدهد همين كه به مرزهاى شام رسيدى اينطور و آنطور رعايت كن ( 1 ) . به هر حال در سياست دينى « تعهد اخلاقى » نبايد فراموش شود خطاى روحانيت در سياست دينى : از اينجا كه گفتيم در سياست دينى از هر وسيله اى نبايد استفاده كرد مىتوان فهميد كه در روحانيت ما چه اشتباه بزرگى هست كه براى تعظيم شعاير دينى از وسايل دنيوى و مادى و كبكبه ها و دبدبه هاى ظاهرى استفاده مىشود ، سادگى و خفت مؤونه به كنارى گذاشته مىشود ، چه اشتباه بزرگى است ! 20 . خلاصهء سخنرانى شب 22 صفر 82 در مسجد هدايت : روشى كه شخصيتها و افراد و اداره كنندگان اجتماع در برابر جهالت مردم پيش مىگيرند سه جور است . اول خود جهالت را تعريف كنم . جهالت در اصطلاحات دينى گاهى به معنى ضد عقل گفته مىشود و مقصود از عقل توانايى تجزيه و تحليل و تطبيق و مقايسهء قضايا و استفاده از آن است . پس جهالت عدم توانايى تجزيه و تحليل قضايا [ است . ] و گاهى به معنى خرافه و اعتقاد باطل و جهل مركَّب گفته مىشود ( فرق بين جهل بسيط و جهل مركَّب ) . اما در اصطلاح معمول جاهل يعنى بىسواد و تحصيل نكرده ، در صورتى كه بين ايندو عموم و خصوص من وجه است به اصطلاح منطق . مقصود ما از جهالت در اينجا يعنى افكار جاهلانه و اعتقادات احمقانه سوء استفاده از نقاط ضعف خصوصاًجهالت مردم : در مقابل اين جهالتها بعضى بناشان بر استفاده و بهره بردارى است ، يعنى سوء نيت دارند و از بىخبرى و سادگى مردم سوء استفاده

--> ( 1 ) رجوع شود به ورقهء سياست على و معاويه