د . * ( ام يقولون ( 1 ) تقوله بل لايؤمنون . فليأتوا بحديث مثله ان كانوا صادقين . ) * ( طور ، 33 - 34 ) . 2 . در اينكه قرآن موضوع تحدى است و معجزهء جاويد پيامبر به شمار مىرود ، بحثى نيست . اكنون ببينيم اعجاز قرآن در چه جهت است . اعجاز قرآن در دو جنبه است : جنبهء لفظى و جنبهء معنوى ، و به عبارت بهتر از دو جنبه است : از جنبهء زيبايى و هنرى و از جنبهء فكرى و علمى . اما از جنبهء زيبايى و هنرى ، چون از مقولهء سخن است پس به معنى اين است كه سخنى در حد اعجاز زيبا ( 2 ) و ما فوق بشرى است در زيبايى . اين زيبايى را به كلمهء فصاحت ( روشنى ) و بلاغت ( رسايى ) بيان كرده‌اند و ممكن است اين دو كلمه رسا نباشد ، زيرا خلَّابيت و جاذبه و ربايندگى و تأثير ، امرى وراء روشنى و رسايى است . 3 . بعضىها توجهشان فقط به جنبهء لفظى بوده ( ادبا ، شعرا ، خطبا ، كتّاب ) و بعضى ديگر در عصر اخير همه توجهشان به جنبهء علمى و فكرى و هدايتى قرآن بوده است و حتى منكر جنبهء زيبايى و لفظى آن شده‌اند ، به اين معنى كه گفته‌اند عنايت قرآن در تحدى به اين جنبه نيست . ولى اين نظر اشتباه است . قرآن حتى به يك سوره ، آن هم در برابر مردم جزيرة العرب تحدى مىكند ، و آنها جنبهء زيبايى را درك مىكردند نه جنبهء علمى و فكرى را كه متدرجاً در طول زمان كشف مىشود . 4 . اينكه قرآن را سحر و جادو مىخواندند ، به قول « رافعى » اين تكذيبْ تصديق ضمنى بود به خارق العاده بودن آن از جنبهء زيبايى و تأثير خارق العاده . 5 . داستان وليدبن المغيرة ( 3 ) كه در سورهء مدّثّر آمده است * ( ( . . . انه

--> ( 1 ) راجع به ادعاهاى مخالفان قرآن در قرآن رجوع شود به سورهء نحل ، آيهء 103 و سورهء فرقان ، آيهء 4 و آيهء 5 و سورهء انبياء ، آيهء 5 و انعام ، آيهء 7 و رعد ، آيهء 27 . ( 2 ) ضمناً بايد توجه داشت كه سخن در رابطه با معنى زيبا مىگردد و در حد اعجاز . ( 3 ) رجوع شود به بحار ، ج 6 ، باب 31 ، كلام وليدبن مغيره .