فى الدنيا بسعادة الحيوة و فى الآخرة بنعيم الجنة ، فلاينافى ما ورد ان الكفار يؤجرون فى مقابل حسناتهم بشىء من حسنات الدنيا قال تعالى : * ( فمن يعمل مثقال ذرة خيراً يره ( 1 ) ) * . 11 . بعضى آيات به اين مضمون است : . * ( انّى لا اضيع عمل عامل منكم من ذكر او انثى . ) * . هرچند « عامل منكم » است ، اما به قرينهء كلمهء « انّا » و تناسب حكم و موضوع فهميده مىشود كه مقصود اين است : مقام ربوبيت اجلّ از اين است كه عمل نيك را بىاثر باقى بگذارد ، كما اينكه در بعضى آيات مىفرمايد : * ( انا لانضيع اجر من احسن عملًا ) * . يا : * ( ان الله لايضيع اجر المحسنين ) * . انواع اعمال خير كه عقل به خوبى آنها حاكم است : پس مضمون اين است كه محال است عملى بر وجه نيك صورت بگيرد و در نزد خدا ضايع بماند ، و اين را بايد به طور كلى به منزلهء يك اصل تلقى كرد . چيزى كه هست اعمال بر دو نوع است : بعضى اعمال تعبدى است و از عقلِ خارج و پيغمبرِ خارج بايد الهام و دستور گرفت و بدون آن عملى نيست ، مانند نماز و روزه و خصوصيات تعبدى ، و بعضى ديگر تعبدى نيست ( 2 ) و به اصطلاح از مستقلات عقليه است و وجدان به حسن آنها حاكم است و پيغمبرِ داخل يعنى عقل كافى است براى الهام بخشى و دستور دادن ، نظير رسيدگى به مجروحين جنگ و تشنگان آنها و پرستارى بيماران بالاخص مجذومين و مسلولين و مانند حمايت از مظلومين و محكومين به فشار و حبس و شكنجه در بعضى كشورها كه از كشورهاى ديگر به حمايت آنها برمىخيزند يا شركت در تعليمات

--> ( 1 ) يا آنكه مراد حبط است كه در صورت عناد پيدا مىشود ، چنان كه در صفحهء 44 خواهد آمد . ( 2 ) يعنى بعضى اعمال حسنه است كه حسن فاعلى آنها توقف دارد به اينكه انسان از شرع الهام بگيرد و بعضى ديگر به طورى است كه عقل و وجدان كافى است كه به آنها حسن فاعلى ببخشد .