مرتضى مطهري

177

يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي )

ارادة الله و اذن الله اثر خود را بروز مىدهد . در قرآن كريم در زمينه هاى مختلف در عين اينكه آثارى را به فاعلهايى نسبت داده ، كلمهء * ( باذن الله ) * را به كار برده است ( 1 ) . در بعضى آيات دخالت اشياء از قبيل ابر و باران را با كلمهء « به » بيان كرده است . ما مىگوييم خداوند قيّوم على الاطلاق است : * ( هو الحى القيوم ) * . ما مىگوييم سررشتهء همهء اسباب و مسببات در يد قدرت و ارادهء اوست ، عالم به ارادهء [ او ] حركت مىكند : ازمّة الامور طراً بيده و الكل مستمدّة من مدده . اميرالمؤمنين مىفرمايد : . * ( اللَّهم انك آنس الآنسين لاوليائك . . . علماً بأن ازمّة الامور بيدك و مصادرها عن قضائك ) * . تفاوت معارف شيعه در توحيد ذاتى و صفاتى و افعالى با اشاعره و معتزله : از آنچه تا اينجا گفته شده [ معلوم گرديد ] كه از سه قسم توحيد ذكر شده ، همه ( 2 ) طرفدار توحيد ذاتى هستند ولى توحيد صفاتى را فقط معتزله قائلند و توحيد افعالى را فقط اشاعره ، ولى شيعه به هر سه توحيد قائل است و معنى توحيد صفاتى در نزد شيعه با آنچه معتزله مىگويند و معنى توحيد افعالى با آنچه اشاعره مىگويند متفاوت است ، همچنان كه توحيد ذاتى - كه ائمهء شيعه مخصوصاً على عليه السلام توضيح داده است و عرفا از آن پيروى كرده‌اند و تدريجاً فكر وحدت وجود را پديد آورده است - با آنچه عموم متكلمين گفته‌اند متفاوت است . توحيد در عبادت : 4 . اما توحيد در عبادت . تا توحيد ذاتى و افعالى روشن نشود ، توحيد در عبادت روشن نمىشود . توحيد در عبادت متفقٌ عليه همهء فرق اسلامى است . همان طورى كه هيچ فرقه اى منكر توحيد ذاتى

--> ( 1 ) از المعجم المفهرس استقصا شود . ( 2 ) [ يعنى همهء اهل سنت . ]