نژادهاى انواع اهلى يكى است ، منشأ انواع نزديك و مشابه كه در طبيعت وجود دارد نيز واحد است ؟ . . . به فرض آنكه چنين شباهتى بين انتخاب مصنوعى و جريان امر در طبيعت موجود باشد ، آيا آن عاملى كه در طبيعت به انتخاب جانداران مبادرت مىورزد چه مىتواند باشد ؟ . داروين در اين وقت به فكر مىافتد عاملى را كه در طبيعت جانشين ارادهء انسان در انتخاب مصنوعى شده بشناسد . با كتاب و نظريهء مالتوس ( * ( رساله اى دربارهء جمعيت ) * ) آشنا مىشود . مسئلهء عدم توازن ميان افزايش جمعيت و مواد غذايى جلب نظرش را مىنمايد . مالتوس جنگ و قحطى و امراض همه گير را عامل توازن مىشناسد و مىگويد دو نوع عامل مىتواند اين توازن را برقرار كند : اختيارى و سلبى و اخلاقى . در آن كتاب ، صفحهء 63 مىنويسد : مالتوس براى جلوگيرى از افزايش جمعيت زمين . . . در صفحهء 64 ( 1 ) مىنويسد : . . . . داروين پس از مدتى تفكر به اين نتيجه مىرسد كه نظر مالتوس دربارهء عالم جانداران كاملًا صادق است . رابطهء عقايد داروين با عقايد مذهبى : . در صفحهء 75 ( 2 ) مىنويسد . . . اما راجع به كفايت و عدم كفايت اصول داروينى براى توجيه خلقت حيوانات و همچنين تضاد و عدم تضاد آن با اصول الهى :

--> ( 1 ) ايضاً صفحهء 91 ( 2 ) ايضاً صفحهء 99 ، 100 ، 101 ، 102 و 115