مرتضى مطهري
43
يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي )
2 . نظر اسلام دربارهء ثروت . آيا اسلام طرفدار فقر و رياضت مالى است يا نه ؟ اولًا در دنيا فكر رياضت مالى ( فقر ) و رياضت جنسى ( رهبانيت ) پيدا شده است . اين مسئله از لحاظ فلسفى مطرح است كه چرا و به چه جهت اين فكر براى بشر پيدا شده و حال آنكه طبعاً بشر نبايد دشمن مال و يا زن باشد . به نظر مىرسد علل مختلفى در كار است . علت مشترك هر دو رياضت اين بوده است كه بشر اشتغال و سرگرمى و مفتون شدن به اينها را مانع امور معنوى ديده است ، بعد به جاى اينكه خود را محكوم و تعديل كند مال و زن را محكوم كرده است . علت خاص رياضت جنسى به قول راسل دو چيز است : يكى حسادت و محروميت ، ديگر افراط و خستگى . و علت خاص رياضت مالى ( فقر به اصطلاح متصوفه ) عدم امنيت اجتماعى و و بال بودن مال بوده است ( همچنان كه در ظهرالاسلام جلد 1 ، صفحهء 115 آمده است ) . اسلام نه در مورد زن و نه در مورد ثروت تحت تأثير هيچ يك از اين افكار واقع نشده است . اسلام بشر را متوجه بديهاى افراط [ در ] توجه به مال يا به زن مىكند ، مخصوصاً در مورد مال و پول انحراف اخلاقى مال را به نام حرص يا بخل متذكر مىشود بدون آنكه ثروت را فى حدذاته مذموم و منفور بشمارد . اسلام مال و ثروت را وسيلهء اساسى مىشمارد ، تقويت بنيهء اقتصادى را واجب مىشمارد ولى به مفاسد فردى و روحى مال از قبيل حرص و بخل و مفاسد اجتماعى آن از قبيل ذخيره كردن و انباشتن توجه مىدهد . 3 . اسلام عدالت مالى و توزيع عادلانهء ثروت را آنچنان لازم مىشمارد كه مولى اميرالمؤمنين فلسفهء پذيرش خلافت را احقاق حق ضعفا و فقرا مىداند و اين دليل بر اين است كه اسلام طرفدار فلسفهء فقر نيست .