گوش و ازدياد عقل و تجربه مىداند . در سورهء مباركهء حج ، آيهء 46 مىفرمايد : * ( افلم يسيروا فى الارض فتكون لهم قلوب يعقلون بها او اذان يسمعون بها ) * يعنى آيا در زمين گردش نكرده‌اند تا روحيه هايى متفكر و گوشهايى باز و شنوا پيدا كنند ؟ پيغمبر اكرم مىفرمود : * ( سافروا تصحّوا ) * ( 1 ) مسافرت كنيد ، صحت مىيابيد . در ديوان منسوب به مولى اميرالمؤمنين است : تغرّب عن الاوطان فى طلب العلى * و سافر ففى الاسفار خمس فوائد تفرج همّ و اكتساب معيشة * و علم و آداب و صحبة ماجد يعنى در طلب علوّ و بزرگى از وطن خارج شو ، زيرا در مسافرت پنج فايده وجود دارد : غصه هاى محلى فراموش مىشود ، وسيلهء كسب معيشت است ، وسيلهء آموختن علم است ، راه ادب آموزى است ، به وسيلهء سفر انسان به مصاحبت بزرگان توفيق مىيابد . انورى مىگويد : به جرم خاك و به گردون نگاه بايد كرد كه آن كجاست ز آرام و اين كجا ز سفر به شهر خويش درون ، بى خطر بود مردم به كان خويش درون ، بى بها بود گوهر سفر مربى مرد است و آستانهء جاه سفر خزانهء مال است و اوستاد هنر درخت اگر متحرك شدى ز جاى به جاى نه جور ارّه كشيدى و نه جفاى تبر غزالى مىگويد : يكى از علما به ياران خود مىگويد : « سيحوا تطيبوا ، فان الماء اذا كثر مقامه فى موضع تغير » يعنى سياحت كنيد تا

--> ( 1 ) فقيه جلد 2 ، صفحهء 173