پاكيزه شويد ، زيرا آب اگر در يك جا بماند مىگندد ( 1 ) ابوالفتح بستى مىگويد : لقد هنت من طول المقام و من يقم طويلًا يهن من بعد ما كان مكرما و طول جمام المرء فى مستقره يغيره لوناً و ريحاً و مطعما ( 2 ) يعنى از بس كه يك جا ماندم از نظرها افتاده و پست شدم ، آرى هركس در يك نقطه زياد بماند عزتش تبديل به خوارى مىشود ، زياد ماندن مرد در جايگاه خودش رنگ و بوى و مزهء او را مىبرد . رفيق كلمهء رفيق از مادهء رفق است كه به معنى نرمى است . از قديم الايام كلمهء رفيق به همسفر اطلاق مىشده است . در احاديث همين تعبير به كار رفته است . پيغمبر اكرم فرمود : * ( الرفيق ثم السفر ) * ( 3 ) يعنى اول رفيق خوب انتخاب كنيد ، بعد تصميم به مسافرت بگيريد . اين كلمه از آن جهت براى همسفر انتخاب شده است كه لازمترين شرط همسفرى ، رفق و نرمى و ملايمت است . انسان بايد كوشش كند حداكثر ملايمت و همراهى را با رفقاى خود داشته باشد . پس معلوم شد كه سفر به نوبهء خود اخلاق و آدابى دارد . بايد آنها را بدانيم و به كار ببنديم . تمرين : 1 . فرق ميان خَلق و خُلق چيست ؟ 2 . آداب يعنى چه ؟ 3 . چرا به سفر ، سفر گفته شده است ؟

--> ( 1 ) محجة البيضاء جلد 4 ، صفحهء 42 ( 2 ) . المحاسن و الاضداد صفحهء 136 ( 3 ) فقيه جلد 2 ، صفحهء 182