كه زهد اسلامى ( 1 ) و بلكه بايد گفت زهدى كه همهء انبياء برحق تعليم داده‌اند ، بر سه پايهء اصلى از جهان بينى است : الف . عامل سعادت اين جهان تنها عوامل مادى نيست . در سعادت انسان به حكم سرشت خاص انسانى ، يك سلسله ارزشهاى غير مادى دخيل است . ب . سرنوشت فرد و جامعه از يكديگر جدا نيست . انسان يك سلسله وابستگيهاى عاطفى و احساس مسئوليتهاى انسانى دربارهء جامعه دارد كه نمىتواند فارغ از آسايش ديگران آسايش داشته باشد . ج . روح اصالت دارد ، كانون مستقلى است براى لذات و آلام ، و هم به نوبهء خود نيازمند به تغذيه و نمو و تهذيب و تكميل است . روآورى كامل به تمتعات مادى و اعراض از كانون لذات روحى ، سعادت را ناقص بلكه تيره مىنمايد . اينكه اسلام رهبانيت را طرد و زهد را در متن زندگى و در بطن روابط اجتماعى مىپذيرد ناشى از اين سه اصل است . 5 . در تاريخ اخلاق از مكتبى در يونان ياد مىشود كه مكتب اصالت لذت و كامجويى است ، و ما در محل خود گفته‌ايم كه اين مكتب را دوگونه مىتوان تعبير كرد : يكى اينكه مقصود از لذت ، لذت حاصل از اختصاص دادن همه چيز به خود و رفع الم و رنج از خود است و گاهى لذت به معنى اعم است ، زيرا انسان از برخى امور معنوى از جمله نفع رساندن به غير و از جمله ترك لذات مادى لذت مىبرد . به اين معنى همهء مكتبها اصالت لذتى هستند . ولى معمولًا مقصود از اصالت لذت اين است كه اصل ، بهره گيرى و لذت بردن فرد است و هر فردى بايد از هر كار لذت شخص خود را در نظر بگيرد و هرچه از قوانين و مقررات كه مانعى براى وصول به

--> ( 1 ) اينكه مىگوييم زهد اسلامى ، چون تنها اسلام است كه متون اوليهء تعليماتش محفوظ مانده است .