قدر هر روزى ز عمر مرد كار باشد از سال جهان پنجه هزار ماهيت و هدف و فلسفهء زهد تعريف زهد زهد به حسب اصل لغت در مقابل رغبت ( متعدى به فى ) است . در اصل لغت اگر گفته شود : زهد زيد فى هذا الامر يا هذا الشئ ، يعنى بى رغبت شد . ولى عرف اصطلاح خاصى دارد در مورد زهد در دنيا و زندگى زاهدانه . در اينجا مقصود اين نيست كه بىرغبت و ميل شده است ، بلكه مقصود اين است : به خاطر هدف خاصى ( مثلًا تخلَّى براى عبادت يا ايثار يا آزادمنشى يا خفت مؤنه يا رهايى از اسارت نفس و سلطه و قدرت اشياء بر خود ) عملًا بىاعتنا و بىرغبت شده است يعنى عملش عمل بىرغبتهاست ، زيرا عملًا از لذت گرايى و تنعم پرهيز دارد . از اينجا معلوم مىشود كه زهد يك رويّه و روش اخلاقى و يك متد خاص زندگى است نه يك حالت بىميلى طبيعى ، يك نوع خاص از زندگى است كه بشر انتخاب مىكند براى هدف خاصى ( 1 ) در ماهيت زهد تنزه عملى از ماديات و ساده زندگى كردن افتاده است و چنان كه بعداً خواهيم گفت اگر در موردى كلمهء زهد اطلاق شود در عين اينكه انسان عملًا از حداكثر مواهب زندگى برخوردار

--> ( 1 ) ولى ظاهر اين است كه زهد همان بىرغبتى است اما نه بىرغبتى طبيعى در مقابل ميل و رغبت طبيعى كه همان اشتهاى طبيعى است ، بلكه بىرغبتى فكرى و عقلى و آرزويى و به عبارت ديگر توجه آرزوها و ايده ها از ماديات به سوى غير ماديات ، و البته نتيجه اش يك روش خاص عملى و يك متد خاص زندگى است . زهد بى اعتنايى به ماديات است و در حقيقت ترك ماديات از نظر بىاعتنايى به آنها . منشأ اين بىاعتنايى اين است كه ملاكها و ايده ها براى زاهد پيدا مىشود كه چون غرقه شدن در ماديات را با آنها منافى مىبيند ، خود را آلوده نمىسازد .