بهترين راه سعادت پيشنهاد كرده‌اند . نظريه اول مربوط به حكمت نظرى و جهانبينى نظرى است و نظريه دوم از حكمت عملى است و قرآن با هيچ كدام موافق نيست . وعاظ ما نه بايد ناشر افكار فلاسفه بدبين باشند و نه بايد ناشر افكار بوداها و مانىها باشند بايد با كمال دقت ناشر افكار خود قرآن باشند . گفته شد كه جهانبينى قرآن در باب خلقت اجازه نمىدهد كه ما چه در باب اعيان و اشياء و چه در باب ميلها و غريزه ها اعتقاد به امر باطل و زايد داشته باشيم . حالا عرض مىكنم كه اين نظريهء منع از اكتفا و قناعت ، ناشى از سه قسمت است : يكى فصل ديگر از جهانبينى قرآن در باب معاد و جهانى وسيعتر و فسيحتر از اين جهان و اعتقاد به كرامت انسان و بقاى روح و نشئه ديگر براى انسان كه خود به خود اهميت و ارزش انسان بالاتر از اين مىشود كه تمام همّ وى دنيا و ماديات باشد . ديگر نظر اسلام در باب سعادت فرد كه هرچند اسلام طرفدار اين نيست كه « ان السلامة فيها ترك ما فيها مطلقاً » ولى اسلام حيات طيبه را به قناعت و رضايت به قسمت يعنى مقتضاى استعداد و شرايط مىداند ( 1 ) . ديگر نظر اسلام در حسن روابط اجتماعى كه با تنافس و تكالب نه تنها سعادت جامعه تأمين نمىگردد ، بلكه بدتر صلح و صفا و امنيت كه اساس سعادت اجتماعى است بهم مىخورد . بعلاوه انسان از لحاظ اجتماعى و فردى اگر بخواهد شرافتمندانه زندگى كند بايد به قول ناصرخسرو شكار دنيا نباشد ، دنيا شكار او باشد . ناصرخسرو مىگويد : نيز نگيرد جهان شكار مرا نيست دگر با غمانش كار مرا لاجرم اكنون جهان شكار من است گرچه همى دارد او شكار مرا

--> ( 1 ) . * ( من عمل صالحاً من ذكر او انثى و هو مؤمن فلنحيينه حيوة طيبة .