كتابى دينى ، هرگز استفاده نمىكنند . روش صحيح و متد صحيح در مطالعه اين است كه اولًا انسان آگاهانه كتاب مورد مطالعه خود را به حسب نيازمنديهاى شخصى خود انتخاب كند و مطالعه را در اختيار تصادف قرار ندهد كه كتابى به دستم افتاد و مطالعه كردم . ثانياً در مطالعه ، آن را به حافظه بسپارد - به مفهوم واقعىِ سپردن - يعنى مطالب كتاب را بعد از مطالعه از حافظه بخواهد ، ببيند تحويل گرفته يا خير . ثالثاً براى اينكه مطالب ، خوب به حافظه سپرده شود كافى نيست يك بار مطالعه ( ولو آنكه حافظه خيلى قوى و نيرومند باشد ) ، حداقل دوبار مطالعه پشت سر هم براى يك حافظه قوى ، و بيش از دوبار براى حافظه هاى ضعيفتر پشت سر هم لازم است . رابعاً بايد موضوعى باشد ، يعنى هرچندى يك بار موضوعى را براى تفكر انتخاب كند و در اطراف آن يك سلسله مطالعات انجام دهد ، كتابهاى مربوطه را انتخاب كند ، فكر كند ، يادداشت كند ، خلاصه و نتيجه مطالعات خود را بنويسد ، آن وقت آن خلاصه و نتيجه را در يكى از قفسه هاى حافظه بگذارد . آن وقت است كه حداكثر بهره بردارى را از حافظه كرده است . آن وقت است كه مىتوان گفت از نظر شخصى در يك قسمت از نيروهاى شخصى تحت اختيار خود ، استعداد رهبرى و مديريت دارد ( 1 ) . شخصيت : مثال ديگر در رهبرى و مديريت شخصى ، مديريت تمايلات و احساسات است . اينجاست كه بايد بگويم آدم احساساتى كه نمىتواند احساسات خود را اداره كند ، به اندازه آدم شهوتران از نظر مديريت و شخصيت انسانى ناقص است . اساساً شخصيت جز قوه مديريت ، مخصوصاً مديريت خود چيزى نيست . انسانى كه بر تمايلات خواب و خوراك خود و بر زبان خود و بر چشم و گوش خود و بر دامن و شهوت خود مسلط نيست و آنها را تحت تسلط و

--> ( 1 ) . جمله معروف اميرالمؤمنين عليه السلام كه در نهجالبلاغه است : * ( ان هذه القلوب تملّ كما تملّ الابدان ، فابتغوا لها طرائف الحكم ، ) * بيان نوعى متد و مديريت در مطالعه و تفكر است .