طبيعت و افكار تظاهر مىنمايد حس مىنمايد . عبادت و خلوت : او وجود خود را يك نوع زندان مىپندارد ، چنان كه مىخواهد از قفس تن پرواز كند و تمام هستى را يكباره به عنوان يك حقيقت واحد دريابد . . توجهى كه انسان را باارزش مىكند : ويليام جيمز به نقل كتاب احياى فكر دينى ، صفحه 105 مىگويد ( 1 ) : انگيزه نيايش نتيجه ضرورى اين امر است كه در عين اينكه درونىترين قسمت از خودهاى اختيارى و عملى هركس خودى از نوع اجتماعى است ، با وجود اين مصاحب كامل خويش را تنها در جهان انديشه مىتواند پيدا كند . اغلب مردم ، خواه به صورت پيوسته خواه تصادفى ، در دل خود به آن رجوع مىكنند . حقيرترين فرد روى زمين با اين توجه عالى ، خود را واقعى و با ارزش مىكند . اقبال ، خود در همان كتاب ، صفحه 105 مىگويد : در اين گفته هيچ امر سرّى و معمايى وجود ندارد . نيايش به وسيله اشراق نفسانى ، عمل حياتى و متعارفى است كه به وسيله آن جزيره كوچك شخصيت ما وضع خود را در كل بزرگترى از حيات اكتشاف مىكند . در صفحه 108 مىگويد : عبادت ، نفى خود در عين اثبات خود است . پس عبادت ، از خودبيگانگى نيست : نيايش ، خواه فردى باشد خواه اجتماعى ، تجلى اشتياق درونى است براى دريافت جوابى در سكوت هراسناك جهان ،

--> ( 1 ) . ايضاً رجوع شود به ورقه هاى اخلاق - نظريه پرستش .