مرتضى مطهري

491

يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي )

ترجمه ضياء درّى ايضاً ورقه هاى روح و رياضت ايضاً ورقه هاى ذكر ايضاً ورقه هاى ازخود بيگانگى يادداشت روح و مسأله خود واقعى و خود خيالى 1 . از قرآن اجمالًا استنباط مىشود كه انسان غافل يعنى انسانى كه خود را از ياد برده و فراموش كرده و گم كرده و باخته است و از خود واقعى جدا و بيگانه شده است . لهذا سخن از نسيان نفس و خسران نفس ، زياد آمده است . در قرآن ، انسان زيانكرده انسانى است كه خود را زيان كرده و باخته است . 2 . با اينكه علم انسان به نفس خود حضورى است ، مقصود از نسيان خود چيست ؟ محال است علم حضورى نفس به خود زايل شود يا مورد غفلت قرار گيرد . جواب اين است : اولًا اين نسيان در علم حصولى است ، نه در علم حضورى و ثانياً مقصود ، غفلت به معنى توجه از خود واقعى به خود مجازى و يا به قول « قهرمانى » از خود به ناخود و عدم توجه به خود واقعى و عدم معرفت آن است كه نوعى عدم علم به علم است . و بعلاوه نفس در مرتبه قوه و استعداد است و به هر نسبت كه انسان غرق و محو در اشياء بشود از تكميل و تقويت و از قوه به فعليت رساندن نفس خود باز مىماند و نيروهاى باطنى را در بيرون به هدر مىدهد ، و بعلاوه نفس از قوه به فعليت مىرسد در حالى كه صورتى ديگر غير از صورت شايسته خود كه ملكوتى و خدايى است به خود مىگيرد و به اين صورت مسخ مىشود . چنين نيست كه نفس غافل و كامل در يك مرتبه از كمال و فعليت باشند و غافل فقط توجه نداشته باشد . غافل نه به اندازه فعليت موجود توجه دارد و نه به ميزان استعداد نهايى و بعلاوه به صورتى غير از صورت خود مسخ مىشود .