منع ربا در مشاهَد : 10 . عن ابىعبدا لله عليه السلام : انه سئل عن الرجل يقول : عارضنى بفرسى و فرسك و ازيدك . قال : لايصلح و لكن يقول : اعطنى فرسك بكذا و كذا و اعطيك فرسى بكذا و كذا . ( باب 17 ، روايت 16 ) . منع ربا در مشاهدات نقداً : منع از زياده در اين روايت مشكل است و بر خلاف ساير روايات است و لعلّ محمول بر كراهت باشد براى خروج از شباهت به ربا . ضم ضميمه ( رجوع شود به صفحه 341 ) : 11 . عن ابىبصير عن ابىعبدا لله عليه السلام قال : سألته عن الدراهم و عن فضل ما بينهما . فقال : اذا كان بينهما نحاس او ذهب فلا بأس . ( باب 20 ، روايت 2 ) روايات تخلص از ربا به وسيله ضم ضميمه مانند حديث فوق در مورد طلا و نقره است و لذا بايد منزّل بر نقد باشد ( زيرا كه نسيئه در صرف جايز نيست ) . حرمت حيله ( رجوع شود به صفحه 342 ) : واضح است كه در اين صورت تفاضل به خاطر اختلاف وصف است و حيله به جهت خروج از صورت مشابهت به ربا است ، يعنى چون حكمت منع ربا در معامله نقد شباهت به رباى حقيقى است و با ضم ضميمه معامله از اين شباهت خارج مىشود لذا تخلص واقعاً معقول است . عينه تحريم شده ( رجوع شود به صفحه 402 ) : روايتى كه حيله بيع به شرط مهلت قرض را تحريمكرده است : 12 . محمدبن ادريس فى اخر السرائر نقلًا عن كتاب مسائل الرجال عن ابىالحسن على بن محمد عليه السلام انّ طاهراً كتب اليه يسأله عن الرجل يعطى الرجل مالظ يبيعه شيئاً بعشرين درهماً ثم يحول عليه الحول فلا يكون عنده شىء فيبيعه شيئاً اخر ، فاجابنى عليه السلام : ما تبايعه الناس فحلال و ما لم يبايعوه فرباً . ( باب 20 ، روايت 3 ) . آنچه طبيعى و معمول نيست و به صورت فرار است حرام است : از جمله : * ( ما تبايعه الناس فحلال . . . ) * فهميده مىشود كه اگر بيع ، بيع