معمولى باشد صحيح است و گرنه ربا است . بنابراين معامله يك سيرنبات به هزار تومان چون بيع معمولى كه مردم انجام دهند نمىباشد ، ربا است . روايات وافى و شرايع : حيله ( رجوع شود به صفحه 342 ) : 13 . كا محمد عن احمد عن على بن حديد عن محمد بن اسحق بن عمار قال : قلت : لابى الحسن عليه السلام : ان سلسبيل طلبت منى مائة الف درهم على أن تربحنى عشرة آلاف درهم فأقرضها تسعين ألفاً و أبيعها ثوباً او شيئاً يقوّم على بألف درهم بعشرة آلاف درهم . قال : لابأس ( 1 ) . اولًا در سند حديث ، على بن حديد است كه شيخ او را سخت تضعيف نموده است . در تهذيب باب بيع الواحد باثنين مىگويد : و على بن حديد مضعّف جداً لايعوّل على ما انفرد بنقله . ثانياً لحن حديث تقويت مىكند احتمال اين را كه سلسبيل زوجه يا فرزند راوى بوده است ( زيرا كه تصريح به اسم وى كرده به طورى كه گويى امام او را مىشناسد ، در حالى كه زنى بوده است ) و ربا در اين مورد حقيقتاً نيست و صورتسازى براى رفع تشبّه به ربا است . مراد از معدود ( رجوع شود به صفحه 336 ) : 14 . آنچه در روايات به عنوان معدود ذكر شده است همه از قبيل امورى است كه به مشاهده معامله مىشود و مطلقاً قابل تقدير نيست مثل ثوب و بيضه و بعير ، و در وسائل گرچه در عنوان باب مذروع را هم ذكر كرده است ولى روايات فقط در مورد ثوب و حلَّه است و واضح است كه ثوب ، معدود به معناى مقدّر به عدّ نيست و در مورد حلَّه بحثى است كه در شماره 5 گذشت . به طور خلاصه از تتبع روايات فهميده مىشود معدود در اصطلاح ما غير از معدود وارد در روايات است ، زيرا كه معدود در

--> ( 1 ) . وافى ، ج 3 ، باب التخلص من الرباء ، ص 97 .