فقها معدود را چگونه تفسير مىكرده‌اند ؟ : از عبارت شرايع فهميده مىشود كه علمايى مانند محقق ، معدود را همان امورى كه بايد با مشاهده خريد و فروش شود مىدانسته‌اند . حيل ربا : طرق تخلص از ربا ( 1 ) . بيع شرط : 1 . بيع شرط . صورت آن از اين قرار است كه قرض گيرنده خانه يا ملك ديگر خود را به قيمتى كمتر از قيمت واقعى آن مىفروشد به شرط خيار فسخ در رأس اجل مقرر ، سپس همان ملك را از خريدار اجاره مىكند . در حقيقت اجاره پول به صورت اجاره خانه در مىآيد . رهن تصرف ( رجوع به ص 369 ) : 2 . رهن تصرف ( 2 ) . بيع يا صلح به شرط قرض : 3 . بيع متاعى يا شراء آن يا صلح آن به شرط قرض يا به شرط بيع ( 3 ) . مثلًا وقتى مىخواهد قرض ربوى بگيرد متاعى را به بيشتر از قيمت عادله اش مىخرد يا به كمتر از قيمت عادله مىفروشد يا صلح مىكند به شرط آنكه مبلغى هم طرف معامله به وى قرض بدهد ، و همچنين در بيع ربوى . ( مجموعاً شش قسم است . ) . خريد و فروش اسكناس : 4 . خريد و فروش اسكناس ( 4 ) . يعنى به جاى قرض دادن كه ربا است آن را بيع مىكنند ، و چون معدود است بيع آن را جايز شمرده‌اند ، و اين مبنى است بر اينكه اسكناس را فىنفسه داراى اعتبار بدانيم . با توجه به اينكه عمده ربا ، ربا در پول است اين طريق همه رباها را حلال مىكند و محلى براى حرمت ربا باقى نمىگذارد .

--> ( 1 ) . رجوع شود به مطالب مربوط به ربا ، نمره 12 . ( 2 ) . مىگويم [ مقرّر ] : اين قسم را در كلمات فقها نيافته‌ام ، و ظاهر اين است كه رهن به قيد تصرف را جايز نمىدانند . [ استاد شهيد ] : در آداب التجاره وحيد بهبهانى تصريح مىكند كه اين كار خلاف ضرورت شرع است و عادت عاميانه است . ( 3 ) . رجوع شود به صفحه 355 و 358 و 403 ، نمره 37 و 416 . ( 4 ) . رجوع شود به صفحه 322 .