لزوماً تمام شئون زندگى غربى را مد نظر قرار ندهند و به مبانى سنتى جامعه خود هم احترام بگذارند و نهادهاى اجتماعى مفيد را حفظ كنند . . سه كنترل از دست رفته : . . . اگر بخواهيم بحران فعلى را در يك مقياس جهانى مورد تجزيه و تحليل قرار دهيم به يك نكته اساسى پىخواهيم برد و آن اين است كه گويى بشر درباره سه امر حياتى كنترل خود را از دست داده است : اول كنترل جمعيت . دوم كنترل سيستم توليد يعنى تكنولوژى كه فىنفسه منطق خاصى پيدا كرده است و اين نكته مسلم شده است كه پيشرفت خودبه خود تكنولوژى موجب افزايش بيكارى است . توسعه واقعى ( ر . ك . ورقه هاى مفهوم تكامل ) : سوم وضع مصرف ( 1 ) يعنى قبل از آنكه نيازهاى اساسى جامعه ارضا شود ، اشاعه الگوها و مدلهاى مصرفى تجملى غيرضرورى از يك طرف موجب برهم زدن تعادل ميان مصرف و احتياج است و از طرف ديگر موجب تبذير و اسراف در مواد اوليه و آلودگى محيط است ( 2 ) . آزادى انسان و تحقق يافتن شخصيت او ( انسان شدن ) : مدل رشد اقتصادى اروپايى و آمريكايى بيشتر متوجه اين نكته بوده است كه قدرت بشر را در مقابل طبيعت افزايش دهد و كارى به رابطه انسان با انسان نداشته باشد . در حقيقت هدف آن ، مبارزه با طبيعت و تسخير آن است . اين مبارزه گرچه بشر را از قيد طبيعت آزاد كرد ( 3 ) ولى او را در قيدهاى ديگر قرار داد . اما امروز اين مسأله مطرح است كه توسعه صرفاً يك امر تكنيكى و فنى نيست ، ابعاد انسانى هم در كار مىآيد كه بايد در هر برنامه ريزى در نظر گرفته شود . آنچه از اين مطالب نتيجه

--> ( 1 ) . ممكن است كمونيستها همين را دليل ضرورت مصرف كنترلشده بدانند . ( 2 ) . البته و از طرف ديگر [ موجب ] از خود بيگانگى انسان است كه وسايل ارتباط جمعى همه مساعى خود را صرف ساختن انسان مصرفى مىكنند . ( 3 ) . با توجه به آنچه در ورقه هاى تكامل اجتماعى انسان در تاريخ گفته‌ايم ، يكى از نشانه هاى تكامل مطلقاً استقلال و آزادى است . انسان در مقابل طبيعت استقلال و آزادى به دست آورده ولى انسان در مقابل انسان و انسان در مقابل حيوانيت خود هنوز در اسارت است .