يعنى آدمى محتاج است به اخلاق خوب ( اخلاق خوب هر چه باشد ) ، پشتوانه و ضامن اخلاق خوب دين و ايمان است . در پرتو دين است كه آدمى مىتواند واقعاً عفيف و پاكدامن و متقى باشد ، عادل ( 1 ) و غير متجاوز و با انصاف باشد ، مصداق * ( واذا قلتم فاعدلوا ولوكان ذاقربى ) * ( انعام ، آيه 152 ) ، * ( قولوا الحق ولو على انفسكم - كونوا قوامين بالقسط شهداء للهولو على انفسكم او الوالدين و الاقربين ) * ( نساء ، آيه 135 ) ، * ( يا ايها الذين امنوا كونوا قوامين للهشهداء بالقسط و لايجرمنكم شنآن قوم على الَّا تعدلوا اعدلوا هو اقرب للتقوى ) * ( مائده ، آيه 8 ) [ باشد . ] به واسطه دين ، آدمى شجاع و قوى در مقابل زورمند مىگردد . راجع به پشتوانه بودن ايمان ، رجوع شود به ورقه هاى توحيد اول الدين معرفته كه خوب و عالى و مفصل است . البته اين اخلاق - گفته شد اخلاق اجتماعى هم [ هست . ] . نيروى انطباق بر محيط : 2 . يكى ديگر از آثار اين است كه خوشبينى و رضايت و خشنودى مىدهد و به عبارت ديگر جانشين قوه انطباق بر محيط است كه در هر جاندارى هست . اينجا اين سؤال پيش مىآيد كه چه لطفى دارد اينكه آدمى رضايت داشته باشد ؟ بهتر اين است كه روح عصيان و تمرد و نارضايتى داشته باشد . عرض مىكنم مقصود از رضايت ، لَختى و بىحسى نيست . اولًا خوب است كه انسان به سهم خود و حق خود راضى و قانع باشد . البته بالاخره جامعه روى هر اصول و تشكيلاتى باشد براى افراد سهم محدود و معينى قائل مىگردد ( 2 ) . بايد هركس به سهم خود راضى باشد . آن چيزى كه نبايد به او راضى بود بردن ديگران است سهم خود شخص را . اتفاقاً اين

--> ( 1 ) . رجوع شود به ورقه هاى عدالت اجتماعى و ورقه هاى عدالت اجتماعى در اسلام . در آن ورقه ها راجع به اينكه قانون عادلانه كافى نيست و ضامن اجراى اصلى ، انسان است و اينكه در حال حاضر قانون زياد است ولى نتيجه نيست ، بحث شده . ( 2 ) . از اين نظر رجوع شود به گفته هاى ويليام [ جيمز ] در ورقه هاى دين و اخلاق .