حكومت ، در زندگى فردى نيز نقش بسيار مؤثر دارد . دين اسلام اختصاصاً يك نقش مستقيم در زندگى اجتماعى دارد و يك نقش غير مستقيم . نقش مستقيم آن اين است كه مستقيماً روى قانون و حكومت و سياست و مفهوم حقوق و عدالت نظر دارد . از اين نظر يك فلسفه اجتماعى و يك مكتب است ، و نقش غير مستقيمش اين است كه افراد را براى زندگى اجتماعى آماده و مهيا مىكند . اما نقش دين و ايمان در زندگى فردى : يكى بسط شخصيت و خروج از تنها خودخواهى است . به قول راسل : « كارى كه منظور از آن فقط درآمد باشد نتيجه مفيدى به بار نخواهد آورد » نه تنها براى ديگران نتيجه مفيدى به بار نخواهد آورد ، كمالى هم در شخصيت فرد به وجود نخواهد آورد ، شخصيتش توسعه نخواهد يافت و طبعاً لذتش هم محدود و ناقص خواهد ماند . اگر در انسان ايمان و اعتقاد به اصلى ( ارادت به شخص و يا به آب و خاك نيز به صورت اصل در مىآيد كه ايمان و ارادت مىشود ) باشد كه بتواند انسان را به خود جذب و نسبت به خود فداكار كند ، كانون حيات او را گرمتر و بانشاطتر و روشنتر و با رونقتر مىكند . دل بىايمان همان مشت گل است و موجب معيشت ضنك . پس يكى از آثار ايمان دينى اين است كه انسان را از خودى و خودپرستى خارج مىكند و شخصيت او را بسط مىدهد . يكى ديگر شيرين كردن تلخى كار و سبك كردن سنگينى آن است . يكى ديگر تحملپذير كردن شدايد و مصايب است ، يكى ديگر مطبوع كردن پيرى ، يكى ديگر زايل كردن وحشت مرگ و تغيير دادن مفهوم مرگ از نيستى به تحول و انتقال است . يكى ديگر جلوگيرى از بيمارى روانى است . ديگر آشنا شدن با نوعى لذت است كه لذت روحانى ناميده مىشود . ديگر اميدوارى به حق و حقيقت است و اينكه در ترازوى جهان حق و باطل برابر نيست . ديگر رضايت و انطباق و خوشبينى به نظام عالم است . ديگر قدرت تملك نفس و رام كردن طبيعت نفسانى است . 4 . مجموع آنچه [ گذشت ] خلاصه مىشود در : الف . تأثير ايمان در رفع ناراحتيها : ناراحتى كار ، ناراحتى