مرتضى مطهري
123
يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي )
مصايب ، ناراحتى معاشرتها ، ناراحتى پيرى ، ناراحتى وحشت مرگ ، و در نتيجه تأثير دين در جلوگيرى از بيماريهاى جسمى عصبى از قبيل زخم اثنىعشر و غيره و بيماريها و اختلالات روانى ب . تأثير ايمان در ايجاد لذت و بهجت روحانى از طريق عبادت و در ياد خدا بودن ، و ديگر تأثير در اميدوارى ، ديگر در قدرت دادن به فرد ج . تأثير ايمان در اخلاق لازم براى فرد ، يعنى در كنترل شهوات و ترسها كه نتيجه اش قدرت و استقامت است . اما نقش دين در اجتماع ، يكى اين است كه پشتوانه اخلاق اجتماعى از قبيل صداقت و امانت [ است . ] اخلاق بدون ايمان اسكناس بدون پشتوانه است ، استدلال بدون منطق است . يكى ديگر در اطمينان و اعتماد افراد به يكديگر است مخصوصاً در روابط خانوادگى ، در دوستيها و معاشرتها ، در همكاريها و تعاونها . حسن روابط اجتماعى به دو چيز است : عدالت و محبت . عدالت يعنى قناعت به حقوق و حدود خود و احترام به حقوق ديگران ، و محبت يعنى يكى شدن روحى با ديگران ، درد و رنج او را درد و رنج خود احساس كردن و لذت و خوشى او را لذت و خوشى خود احساس كردن . به عبارت ديگر ، زندگى اجتماعى دو ركن دارد : قانون ، عواطف . دين ، هم پشتوانه حقوق و قانون است و هم برانگيزاننده عواطف و احساسات انسانى . در زمينه احترام به حقوق و قانون ، در اسلام شواهد تاريخى فراوان است مثلًا : داستان على عليه السلام و هرمزان و عبيدا لله عمر و داستان على عليه السلام و عقيل ، داستان على عليه السلام و كسانى كه در زمان عثمان اخاذى كرده بودند و از جنبه منفى اوضاع امروز بهترين شاهد است كه به قول ژوزوئه دوكاسترو : « جهان در حالى كه در علم و صنعت پيشرفت كرده است ، سياست جهان دوران توحش را طى مىكند . » 5 . تأثير مهم دين و نقش مهم دين در اجتماع اين است كه نوعى انقلاب فكرى و وجدانى به وجود مىآورد كه عواطف و احساسات و هدفها و ايده آلها و معيارها دگرگون مىشود و جهانبينى عوض