يكي از نفايس و نوادر كتب علمي و فني زبان فارسي كه تاكنون بطبع نرسيده و به صورت كتاب خطي باقي مانده و در دسترس خوانندگان قرار نگرفته است كتاب حاضر يعني كتاب اساس الاقتباس تأليف استاد البشر خواجه نصير الدين طوسي عليه الرحمه است . اين كتاب گرانبها كه در حد خود بي مثل و نظير است پس از كتاب منطق شفاء شيخ الرئيس ابو علي سينا بهترين و جامع ترين كتابي است كه در فن منطق تأليف شده و شايد از ابتداء ترجمه و نقل علوم عقلي از يوناني تاكنون كتابي بتحقيق و بسط و جامعيت مانند اين كتاب در اين علم به زبان فارسي تأليفي نشده و اگر هم نظيري داشته از ميان رفته و به دست ما نرسيده است . مزيتي كه اين كتاب را بر كتب ديگر اين فن است يكي اين است كه اين كتاب به فارسي ساده تأليف شده و ديگر آنكه از ايرادات و اعتراضاتي كه غالباً مفيد فائده نيست و جز سرگرداني خواننده نتيجه ندارد خالي مي باشد و سه ديگر آنكه شامل تمام فنون منطق است و هر يك از فنون منطق به طور مستوفي در اين كتاب مورد بحث قرار گرفته است . مؤلف كتاب چنان كه گفته شد محمد بن محمد بن حسن طوسي مكني بابو جعفر و ملقب بنصير الدين و مشهور به محقق طوسي و خواجه طوسي است تولد وي مقارن طلوع آفتاب روز سه شنبه يازدهم جمادى الأولى سال 597 « مطابق سال 1200 ميلادي » در شهر طوس و وفاتش در هيجدهم ذيحجه سال 672 « مطابق سال 1273 ميلادي » در بغداد بوده است ( 1 )

--> ( 1 ) نگارنده براي مقدمه اين كتاب ترجمه و شرح حال مفصلي از مؤلف تهيه نموده بود چون يادداشتهاي فراهم شده از حد مقدمه كتاب افزون گرديده و آوردن تمام آن در اينجا موجب تطويل مقدمه و فرع زياده بر اصل بود و اختصار آن را نيز با زحمت فراواني كه براي تهيه آن كشيده بود خاطر بدان رضا نداد از اين روي از ترجمه حال مؤلف در اينجا صرف نظر كرد تا اگر توفيقي يابد يادداشتهاي فراهم شده را در كتابي جداگانه بنام « احوال و آثار خواجه طوسي » طبع و نشر نمايد .