اليعقوبي ( مترجم : آيتي )
469
تاريخ اليعقوبي ( فارسي )
پس مامون بر او منت گذاشت و او را ملازم دربار خويش ساخت و جامه سياه بر وى پوشاند و پيوسته ملازم دربار مامون بود تا مرد . مامون در سال 202 از مرو رهسپار عراق شد و وليعهدش رضا ع و وزيرش فضل بن سهل ذو الرياستين همراه وى بودند و ( تعهد ) نامه اى را كه « كتاب شرط و حباء [ 1 ] » ناميد ، مشتمل بر توصيف فرمانبرى و خيرخواهى و پند و نصيحت و صميميت و از دنياگذشتگى و برترى فضل وى از آنچه از اموال و تيولها و گوهر و املاك بوى بخشيده است ، براى فضل نوشته و در آن تعهد كرده بود كه هر چه را فضل بخواهد و خواستار شود بيدريغ و جلوگيرى بوى دهد و مامون به خط خود آن را توشيح كرد و بر خويش گواه گرفت ، پس چون مامون به قومس رسيد [ 2 ] فضل بن سهل در حمام كشته شد بدين ترتيب كه غالب رومى و سراج خادم با شمشيرها بر وى در آمدند و مامون هر دو را كشت و جماعتى را نيز با آن دو گردن زد و ذو العلمين على بن ابى سعيد پسر خاله فضل بن سهل را كشت و سرش را براى حسن بن سهل به عراق فرستاد و گفت : همو است كه نقشه كشتن فضل را طرح كرده است ، و خلف بن عمر بصرى معروف به « حف » و موسى بصرى و عبد العزيز بن عمران طائى و غالب رومى و سراج خادم را كشت و جماعتى از فرماندهان خود را كه آنان را « شامته » [ 4 ] ناميد تبعيد كرد و بر فضل سخت بيتابى نشان داد و فضل را نه مالى بود و نه مزرعه اى و نه اسبى و نه ظرفى بجز پنج غلام و يك اسب و يك يابو . غسان بن عباد گفت : روزى به فضل گفتم : اى امير ، كاش مىفرمودى تا برايت مزرعه ها و مستغلاتى تهيه مىشد . گفت : واى بر تو ، چرا ؟ اگر آنچه بدست دارم بماند ،
--> [ 1 ] تعهد و بخشش نامه . [ 2 ] فضل بن سهل در حمام سرخس كشته شد . [ 3 ] طبرى : فضل ابن سهل در دوم شعبان سال 202 در حمام سرخس كشته شد و كشندگان وى چهار نفر از حشم و خدم مامون بودند : غالب مسعودى و قسطنطين رومى و فرج ديلمى و موفق صقلبى ، و مامون بوسيله عباس بن هيثم بن بزرگمهر دينورى آنان را دستگير كرد و چون گفتند تو خود ما را بدين كار امر كردى ، آنان را گردن زد . [ 4 ] سرزنشكنندگان .