قبيله ها در آمدند و نسبشناسان مىگويند كه ثقيف : قسى بن نبت بن منبه بن منصور ابن يقدم بن افصى بن دعمى بن اياد است كه بقبيله قيس منتسب گشته‌اند [ 1 ] . سرزمين » اياد « بعد از يمامه حيره بود و در خورنق [ 2 ] و سدير [ 3 ] و بارق [ 4 ] منزل داشتند . سپس كسرى آنها را از بلادشان بيرون راند و در تكريت [ 5 ] ( شهرى قديمى در كنار دجله ) فرود آورد ، آنگاه از تكريت به سرزمين روم كوچ داد و در روم شرقى در آنكارا فرود آمدند . رئيسشان در اين تاريخ » كعب بن مامه « بود [ 6 ] . سپس از آنجا هم رفتند . قبيله هاى عمده اياد چهار قبيله است : مالك ، حذاقه ، يقدم و نزار ، اينانند تيره هاى اياد كه » اسود بن يعفر تميمى « [ 7 ] درباره آنها مىگويد : اهل الخورنق و السدير و بارق و القصر ذى الشرفات من سنداد الواطئون على صدور نعالهم يمشون فى الدفنى و الابراد عفت الرياح على محل ديارهم فكانما كانوا على ميعاد نزلوا بانقرة يسيل عليهم ماء الفرات يجىء من اطواد بلد تخيرها لطول مقيلها كعب بن مامة و ابن أم دؤاد [ 8 ] » كاخنشينان خورنق و سدير و بارق و كاخ كنگره دار سنداد [ 9 ] ، آنها كه ( از

--> [ 1 ] بيشتر ثقيف را از قبيله قيس عيلان دانسته ( ايام العرب ص 417 ) و نسب او را چنين گفته‌اند قسى بن منبه بن بكر بن هوازن ( قاموس ، تاريخ يعقوبى ص 186 ) . [ 2 ] نام جايى است در كوفه ، نهرى يا همان قصر معروف كه نعمان بن منذر آن را بنا كرد ( مراصد ) . [ 3 ] جاى معروفى در حيره : نهرى يا قصرى نزديك خورنق ( مراصد ) . [ 4 ] آبى در عراق ( مراصد ) . [ 5 ] شهرى در ميان بغداد و موصل كه تا بغداد سى فرسخ فاصله دارد ( مراصد ) . [ 6 ] اين كعب در سخاوت و وفادارى ضرب المثل است ( از حاشيه اصل ) . [ 7 ] ابو الجراح : اسود بن يعفر بن عبد الاسود بن جندل بن نهشل بن دارم ( طبقات ص 119 ) . [ 8 ] ابن اسحاق شعر اول را به اعشى بن قيس بن ثعلبه نسبت داده و بجاى « ذو الشرفات » « ذو الكعبات » آورده است . و ذو الكعبات بت ( بتخانه ) قبايل بكر بن وائل و تغلب بن وائل و أياد در سنداد عراق بوده است ( سيره ج 1 ص 94 ) . [ 9 ] سنداد قصرى است در عذيب يا نهرى ( مراصد ) .