هند و مصر در سالهاى 891 - 892 م . ( 278 - 279 ه‍ . ) در مصر بوده است . ( 1 ) الفدا اسماعيل بن على حموى مورخ وجغرافى دان مشهور قرن هشتم متوفى بسال 732 ه‍ . در كتاب تقويم البلدان ( 2 ) مىنويسد : احمد بن ابى يعقوب گفته است : ارمنستان بر سه قسم است . و آنگاه سه قسمت را از وى نقل مىكند و شايد از قسمت افتادهء همين كتاب نقل شده باشد . ابن فقيه ( 3 ) نيز در « مختصر البلدان » مىنويسد : احمد بن واضح اصفهانى ذكر كرده است كه مدتى طولانى در ارمنستان اقامت داشته و براى عده‌اى از ملوك و كارگزاران آن كتابت مىكرده است . آنگاه شرح مفصلى راجع به ارمنستان از وى نقل مىكند كه نيز محتمل است از افتادهء همين كتاب نقل كرده باشد . قسمت مربوط به مغرب از اين كتاب ( 4 ) در سال 1860 م . بهمت دخويه خاورشناس هلندى ( 1836 - 1909 م ) بچاپ رسيد و اين اول اثرى بود كه از يعقوبى در دنيا منتشر شد . دخويه ملاحظاتى بر آن نگاشت كه در آنها اهميت مؤلف را نشان داد و گفت : يعقوبى جغرافيايى از قديم ترين زمان نوشته است . تمام كتاب در سال 1861 م . بهمت جوينبول مستشرق هلندى بچاپ رسيد و انتشار يافت . بار ديگر در سال 1891 نيز بهمت دخويه در ليدن بچاپ رسيد . هوتسما مىنويسد : نسخهء جغرافياى يعقوبى كه مدتها ناشناخته مانده بود ، بواسطهء فرن Frahn و رينو reinaud ودرن Dorn معرفى گرديد ، ليكن مهمترين

--> ( 1 ) - دائرة المعارف اسلامى ج 4 ص 1152 . مدخل سارتن ج 1 ص 607 ، مقدمهء هوتسما نقل از دخويه ( 2 ) - چاپ پاريس 1840 م . ص 387 . ( 3 ) - ر . ك . فهرست 219 . ( 4 ) - از ص 100 س 12 تا پايان ص 117 چاپ نجف .