معرف آن كتاب تنها علاّمهء دخويه است . البلدان يعقوبى براى چهارمين بار درس سال 1337 ه‍ . 1918 م . از روى يكى از دو چاپ اروپا با مقدمهء مختصرى بدون فهرست در نجف چاپ رسيده است . ( 1 ) تاريخ نسخهء خطى البلدان كه چاپ اروپا از روى آن بوده است « بامداد شنبه 21 شوال سال 607 » مىباشد . 9 - تاريخ كه در منابع مختلف بعنوان « تاريخ ابن واضح » ( 2 ) و « اخبار العباسية » ( 3 ) و « كتاب تاريخ تأليف احمد بن يعقوب مصرى در اخبار عباسيان و جز ايشان » ( 4 ) ، و « تاريخ احمد بن ابى يعقوب » ( 5 ) ، و « تاريخ احمد بن يعقوب » ( 6 ) ، و « تاريخ كبير » ( 7 ) ، و « تاريخ عالم » ( 8 ) و « تاريخ احمد بن ابى يعقوب العباسى » ( 9 ) ياد شده است . هوتسما مىنويسد : مسعودى در عنوان اين كتاب مرتكب اشتباه شده و اين كتاب را زير عنوان « التاريخ فى اخبار العباسين » معرفى كرده ، و اين اشتباه وى سبب شده كه ديگران بعد از او نيز مانند حاجى خليفه و غيره از اشتباه وى پيروى كنند و آن را بنام « التاريخ فى اخبار العباسيه » بشناسند و به نظر مىرسد كه نام يعقوبى باعتبار پدر بزرگ او واضح كه منسوب به عباسيان بوده « عباسى » و نام تاريخ وى « تاريخ العباسى » بوده است ، و « تاريخ العباسى » باشتباه « تاريخ العباسيه » شده ، و كلمهء ( فى اخبار ) را هم مسعودى از خود افزوده ، و حاجى خليفه هم بدون آنكه كتاب را ديده باشد همان نام را ثبت كرده است . عنوان اين كتاب فقط كلمهء « تاريخ » بوده و موضوع آن تاريخ عمومى است . اشكال هوتسما بر مسعودى و توجيهى كه مىكند ظاهراً درست نيست ، چه

--> ( 1 ) - مترجم در ترجمهء كتاب البلدان كه براى چاپ آماده است ، چاپهاى اول ( قسمت مغرب ) و دوم دخويه ، و چاپ نجف را در اختيار داشته است . ( 2 ) - تفسير خطى شهرستانى ( 3 ) - كشف الظنون . ( 4 ) - مروج الذهب . ( 5 ) - مجمل التواريخ ص 229 . ( 6 ) - مأخذ سابق ص 271 و ص 278 . ( 7 ) - معجم الادباء ج 5 ص 153 . ( 8 ) - مدخل سارتن ج 1 ص 607 ، دائرة المعارف اسلامى ج 4 ص 1152 . ( 9 ) - فهرست پرستن .