اليعقوبي ( مترجم : آيتي )

149

تاريخ اليعقوبي ( فارسي )

و آنچه مىباشد از عددهاى متناسب مصمت مكعب و مسطح ، و عددهايى كه بعضى عاد بعضى مىباشد ، و زوجها از زوجها و فردها از فردها و زوجها از فردها و فردها از زوجها چگونه كم مىشوند ، و اين مقاله سى و هشت شكل است . مقاله دهم در خطوطى كه براى آنها مقدارى مشترك باشد كه همه آنها را اندازه گيرى كند و آنها را خطوط متقادرات گويند ، [ و خطوط متباينات ] كه [ براى آنها ] مقدارى مشترك كه واحد همه آنها باشد نيست ، و خطوط متقادراتى كه يك سطح مشترك ، مقدار و واحد [ مربعات ] آنها باشد و اين مقاله صد و چهار شكل است . مقاله يازدهم در مصمتى كه داراى طول و ارتفاع و سطح است و آن چهل و يك شكل است . مقاله دوازدهم در سطوح كثير الزاويه متشابهه اى كه اندازه بعضى از آنها نسبت به بعضى در دائره ها مانند شماره مربعاتى باشد كه از قطرهاى دائره ها مىباشد ، و آن پانزده شكل است . مقاله سيزدهم كه آخرين مقاله هاى اقليدس مىباشد در خطى است كه تقسيم مىشود بميان و دو كنار ، و آن بيست و يك شكل است . براى اقليدس نيز كتابى است در مناظر و اختلاف آنها كه ناشى است از مخارج چشمها و شعاع . در اين كتاب مىگويد كه شعاع در خطوطى مستقيم از چشم بيرون مىرود و سپس سمتهايى پديد مىآيد كه از بسيارى بىنهايت است ، چه چيزهايى - كه شعاع بر آنها واقع مىشود ديده مىشوند و آنچه شعاع بر آن نمىافتد ديده نمىشود ، و در اين باب شكلهايى گوناگون بعنوان مثال مىآورد كه خروج شعاع و چگونگى آن را بيان مىكند و اين اشكال شصت و چهار شكل است . و از دانايان يونان است » نيقوماخس « ، حكيم فيثاغورسى كه » القاهر عند المفاضله «