مثل رب العالمين به نصب يا به رفع ، حكم به عدم جواز اگر چه خالى از اشكال نيست ، لكن اجتناب أقرب به سبيل نجات است . مبحث سوم بدان كه سابق اشاره شد به آن كه قرائت فاتحة الكتاب در نمازگاه است واجب عينى است و گاه است واجب تخييرى ، پس مىگوئيم : واجب تخييرى در ركعت ثالثه نماز مغرب است ، و در ركعتين أخيرتين نماز ظهر و عصر و نماز عشاء است ، نظر به اين كه مكلف در اينها مخير است ما بين قرائت سورهء حمد و تسبيحات أربع ، اشكالى بلكه خلافى در اين مقدار نيست . خلافى كه هست اين است كه آيا اين تخيير در حق كسى است كه اتيان به قرائت فاتحة الكتاب در ركعتين اوليين نموده باشد ؟ و اما هرگاه قرائت حمد را فراموش كرده باشد ، در اين دو ركعت در اين صورت تخيير در حق او نيست ، بلكه معين است قرائت حمد ، چنانچه مرحوم شيخ طوسى در كتاب خلاف « 1 » اين قول را اختيار فرموده . و نقل شده از شيخ مفيد با آن كه تخيير ثابت است ، اگر چه قرائت حمد را در هر يك از ركعتين اوليين فراموش نموده باشد . مشهور ما بين فقهاء و مختار در مسأله ثانى است ، پس تخيير ثابت است مطلقا اگر چه اخلال به سورهء حمد نموده باشد در هر يك از ركعتين اوليين . مجملا مكلف در ركعت ثالثه نماز مغرب و ركعتين أخيرتين نماز چهار ركعتى مخير است ما بين قرائت حمد و تسبيحات أربع هر يك كه خواهد اتيان نمايد امتثال حاصل است .

--> « 1 » خلاف شيخ طوسى ج 1 / 341 .