أقسام مد به أسرها لازم است يا نه ؟ پس مىگوئيم : اما مد منفصل ظاهر اين است كه حكم به عدم لزوم رعايت آن در نماز و غير نماز اشكالى نداشته باشد ، نظر به انتفاى مقتضى لزوم . و اما مد متصل پس جماعتى از أعاظم متأخرين حكم فرموده‌اند به لزوم رعايت آن و به بطلان نماز به سبب اخلال ، مثل شيخين سعيدين شهيد اول و ثانى ، بلكه محقق ثانى در تعليقات خود بر شرايع دعوى نفى خلاف بر آن نموده ، بنابر اين حكم به جواز اخلال مشكل بلكه ممكن نيست ، پس رعايت مد متصل لازم خواهد بود . و اما مد سكون لازم مدغم ، پس رعايت آن نيز لازم است ، نظر به اين كه اخلال به اين موجب اخلال به تشديد است ، و سابق بيان شد عدم جواز اخلال به آن . و اما مد فواتح سور ظاهر اين است كه رعايت آن لازم بوده باشد ، و همچنين است مد ابدال نظر به اين كه اخلال به آن موجب اخلال به حرف است ، لكن مد قدر لازم همان قدر است كه ألف منقلب از همزه تلفظ شود ، علاوه بر اين ظاهر اين است كه لازم نبوده باشد . و اما مد عارض پس حكم به لزوم آن نمىتوان نمود ، بلكه ظاهر اين است كه لازم نبوده باشد . مخفى نماند آنچه مذكور شد در بيان اخلال به حروف و مد بوده . و اما اخلال به اعراب و حركات پس مىگوئيم : اين به چند قسم متصور مىشود : اول - آن است كه مخالف قواعد عربيه و مغير معنى است مثل انعمت به ضم تاء ، تشكيكى در بطلان نماز در اين صورت نيست . دوم : آن است كه مخالف قواعد عربيه بوده باشد لكن مغير معنى نبوده باشد ، مثل الحمد للَّه به كسر دال الحمد و ضمهاى للَّه ، در اين صورت نيز حكم به بطلان نماز بىاشكال است . سوم : آن است كه موافق قواعد عربيه است لكن مخالف قرائت مشهوره است ،