است ، و در ثالث حرف مد الف ما قبل مفتوح ملفوظى است ، و سبب مد سكون دال ملفوظى است . و در كهيعص دو مد است ، حرف مد در اول ألف ما قبل مفتوح ملفوظى است و سبب مد در آن سكون ياى ملفوظى است ، و حرف مد در ثانى الف ما قبل مفتوح ملفوظى است كه به توسط تلفظ به صاد ملفوظ است ، و سبب مد سكون دال ملفوظى است كه به توسط آن نيز ملفوظ است ، پس در هاء و ياء و عين مدى نخواهد بود ، نظر به انتفاى سبب مد در هاء و ياء و انتفاى حرف مد در عين . و در حم عسق سه مد است ، يكى در حم و در س و ق ، و در ح و ع مدى نمىباشد نظر به انتفاى سبب مد در اول و حرف مد در ثانى ، و اين قسم ثانى از مد را يعنى مد در اوايل سور مذكوره را مد فواتح سور و مد حروف هجا و مد سكون لازم مظهر مىنامند . قسم سوم از أقسام مذكوره را مد ابدال و مد انقلاب گويند ، و اين در جائى است كه حرف مد منقلب از همزه بوده باشد ، خواه سبب سكون حرف مدغم بوده باشد يا غير آن ، مثل الان كه در اصل االلان به دو همزه بود ، همزه اول حرف استفهام است و همزهء ثانى جزء كلمه است ، نظر به اجتماع دو همزه همزه ثانى قلب به ألف شده ، پس حرف مد در اينجا الف ما قبل مفتوح منقلب از همزه است ، و سبب مد سكون لام و اين قسم از مد در قرآن در شش موضع واقع شده ، و در سورهء انعام اول قوله تعالى * ( ثَمانِيَةَ أَزْواجٍ مِنَ الضَّأْنِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْمَعْزِ اثْنَيْنِ قُلْ آلذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ أَمِ الأُنْثَيَيْنِ ) * و قوله تعالى * ( وَمِنَ الإِبِلِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْبَقَرِ اثْنَيْنِ قُلْ آلذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ أَمِ الأُنْثَيَيْنِ ) * « 1 » أصل أألذكرين بود اجتماع همزتين موجب شد كه همزهء ثانى قلب به الف شد ، اگر چه نظر به طريقهء معهوده در همزه

--> « 1 » سورهء أنعام : 143 - 144 .