ال حذف است ، لكن در اين مقام خصوصيتى هست كه مانع از آن است . بيان اين مطلب آن است كه هرگاه همزه ال حذف شود بايد قرائت شود قل الذكرين با همزهء استفهام ، اين موهم اين است كه همزه مىبايد ساقط شود ثابت شده ، بل لا بد است كه قلب به الف شود تا مشخص شود كه همزهء موجوده از أدات استفهام است ، معنى ظاهر آيه شريفه آن است كه خلق فرموده است خداوند عالم جل جلاله هشت زوج را زوج بر چند معنى اطلاق مىشود ، يكى آن است كه زوج چيزى را گويند كه با او ملاحظه شود چيزى ديگر از جنس او هر يك را به ملاحظهء ديگرى زوج اطلاق كنند ، در اينجا ظاهرا همين معنى مراد است با اختلاف در ذكوريت و انوثيت . بعد از آن بيان هشت زوج را فرموده * ( مِنَ الضَّأْنِ اثْنَيْنِ ) * يعنى از گوسفند دو تا يكى نر و ديگرى ماده ، * ( وَمِنَ الْمَعْزِ اثْنَيْنِ ) * يعنى از بز دو تا يكى نر و ديگرى ماده * ( قُلْ آلذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ أَمِ الأُنْثَيَيْنِ ) * اين رد بر كفار است ، يعنى بگو اى رسول من نر اين دو صنف را حرام فرموده است خلاق عالم جل جلاله يا مادهء اين دو را استفهام در اين مقام استفهام انكارى است . حاصل معنى آن كه هيچ يك را حرام نفرموده كسى كه مدعى تحريم است كاذب خواهد بود ، و از اينجا ظاهر معنى آيه ديگر ظاهر مىشود . و دو موضع ديگر در سورهء يونس كه فرموده * ( آلآنَ وَقَدْ كُنْتُمْ بِه تَسْتَعْجِلُونَ ) * « 1 » و * ( آلآنَ وَقَدْ عَصَيْتَ قَبْلُ ) * « 2 » مراد حصر الان مصدر به همزهء استفهام است ، و در دو موضع مذكور از سورهء يونس نه مطلق الان و الالفظ الان غير مصدر به

--> « 1 » سورهء يونس آيه 51 . « 2 » سورهء يونس آيه 91 .